Pikëpamjet e politikës së jashtme tashmë janë mësuar me termin diplomaci të vaksinave. Termi i referohet qeverive që përpiqen të rrisin prestigjin dhe ndikimin e tyre duke dhuruar vaksina në vendet e huaja në epokën e Covid-19.

Kjo politikë është shoqëruar me fuqitë e mëdha si Kina, Rusia dhe India. Sidoqoftë, vendet më të vogla si Serbia janë angazhuar gjithashtu në diplomacinë e tyre të vaksinave. Më 30 gusht 2021, ministri i jashtëm serb, Nikola Selakoviç i tha shtypit serb se gjatë 11 ditëve, vetëm në Afrikë, Serbia dhuroi më shumë se 200,000 doza të vaksinave Covid-19.

Diplomacia serbe e vaksinave nuk është më një fushatë e fokusuar në fqinjësinë e Serbisë në Ballkan, por ajo u bë globale pasi Serbia e përdor atë për t’u angazhuar me anëtarët e Lëvizjes së Paangazhuar në Afrikë, Lindjen e Mesme dhe Azi për të ndjekur interesat e saj të politikës së jashtme.

Cilat janë arsyet e kësaj politike ambicioze?

Për të filluar, Serbia ka luksin ta ndjekë atë. Serbia nuk ka pasur turp të marrë vaksina ruse dhe kineze të prodhuara nga Perëndimi. Kina ka qenë vendimtare në atë front.

Nga të gjitha vaksinat e fituara nga qeveria serbe, më e disponueshmja është vaksina kineze Sinopharm. Sipas qeverisë serbe, Beogradi ka marrë 4.2 milion doza vaksinash nga Pekini deri më tani. Serbia nënshkroi një marrëveshje me Kinën për ndërtimin e një fabrike të prodhimit të vaksinave Sinopharm në Serbi, dhe prodhimi i vaksinës ruse Sputnik V në Serbi filloi në qershor.

Siç konfirmoi presidenti serb, Aleksandër Vuçiç gjatë konferencës së tij për shtyp në Mars të 2021 me ambasadorin kinez në Serbi, Chen Bo, pala kineze ndaloi dhurimin e vaksinave të Sinopharm palëve të treta. Megjithatë, sasitë e mëdha të vaksinave Sinopharm i sigurojnë Serbisë një tepricë të vaksinave nga prodhuesit e tjerë. Kjo krijon një mundësi që Serbia të dhurojë vaksina për të rritur kredencialet e saj të fuqisë së butë dhe ndikimin politik.

Në fillim të vitit 2021, Serbia ushtroi diplomacinë e saj të vaksinave në Ballkan duke dhuruar vakisna Sputnik V, Pfizer dhe AstraZeneca fqinjëve të saj në Bosnjë dhe Hercegovinë Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe duke lejuar shtetas të huaj të vinin në Serbi për vaksinim.

Tani, Serbia është më ambicioze pasi i ka përqendruar përpjekjet e saj në vendet e Lindjes së Mesme, Afrikës dhe Azisë, të gjithë anëtarë të Lëvizjes së paangazhuar, një organizatë ku ish-Jugosllavia ishte një nga vendet kryesore.

Njeriu që kryeson këtë fushatë të re ka qenë ministri i jashtëm serb, Nikola Selaković i cili ka qenë një ‘udhëtar i zënë’ kohët e fundit. Këtë herë vaksina ruse Sputnik V është në ofertë.

Te Libani, Serbia dhuruar 40.000 vaksina, me gjysmën e parë tashmë duke u dorëzuar. Afrika ishte e ardhmja në listën e udhëtimeve të Selakoviçit. Për Zimbabve, Serbia dhuroi 30.000 doza të vaksinave, dhe Beogradi gjithashtu planifikon të dhurojë 65 ton të produkteve ushqimore. Lista vazhdon. Selakoviç i dhuroi vaksina Zambisë 50,000 doza, Angolës 50,000 doza dhe Namibisë 30,000 doza.

Diplomacia serbe e vaksinave shkon edhe në Azi.

Në një bisedë telefonike me homologun e tij vietnamez, Bui Thanh Son, Selakoviç premtoi donacione për vaksina në Vietnam. Serbia gjithashtu planifikoi ti dhurojë 50,000 doza vaksinash Iranit dhe 40,000 doza Tunizisë.

Beogradi ka qenë ‘bujar’, por ka edhe arsye të tjera në lojë. E para është alfa dhe omega e politikës së jashtme serbe, Kosova. Vendet që ishin marrës të bujarisë serbe kanë qenë ato që nuk e kanë njohur Kosovën e pavarur.

Vitin e kaluar me përfshirjen e administratës së Donald Trump, Serbia dhe Kosova arritën një marrëveshje sipas së cilës Kosova ra dakord të ngrinte fushatën e saj të përpjekjes për t’u bashkuar me institucionet ndërkombëtare. Serbia bëri të njëjtën gjë në lidhje me fushatën e saj për t’i detyruar vendet e tjera të heqin pavarësinë e Kosovës. Ky moratorium përfundoi dhe Serbia pret që Kosova të rifillojë fushatën e saj për njohje të reja, kështu që Beogradi ecën përpara.

Përmes diplomacisë së vaksinave, Serbia përpiqet të rimarrë disa nga tregjet që humbi me rënien e Jugosllavisë. Ndërsa Serbia nuk ka peshën globale ekonomike, një industri gjithmonë ka nevojë për klientë të rinj. Ajo industri është industria e armëve e Serbisë që është shëruar nga traumat e kolapsit jugosllav.

Vendet që morën donacione për vaksinat ndaj Serbisë u ftuan të vinin në Beograd në tetor për 60 vjetorin e Konferencës së parë të Lëvizjes së Paangazhuar të mbajtur në Beograd në vitin 1961. Gjatë asaj kohe, ministria serbe e mbrojtjes do të organizojë Partnerin 2021, një ekspozitë e industrisë së mbrojtjes në Beograd.

Administrata e Biden pret që Serbia të njohë Kosvën e pavarur dhe po shqetësohet gjithnjë e më shumë për partneritetin e Beogradit me Moskën dhe Pekinin. Përmes diplomacisë së vaksinave, Beogradi bën shtrirje globale, duke sfiduar Perëndimin duke treguar se nuk është i izoluar dhe se ka miq në vende të largëta.

Ndërsa përdorimi i politikës së jashtme për përfitime të brendshme nuk është një patentë serbe, ajo është bërë një normë për qeverinë aktuale serbe. Duke dhuruar vaksina për vendet në zhvillim, udhëheqja serbe projekton imazhin për votuesit e saj të një qeverie të respektuar ndërkombëtarisht. Diplomacia globale e vaksinave që Serbia ka ndjekur kohët e fundit mund të ketë qenë një ndërmarrje tepër ambicioze për një vend të vogël si Serbia. /Observer/