Kur Xi Jinping dhe Vladimir Putin u takuan për herë të fundit ballë për ballë gjatë Lojërave Olimpike Dimërore të Pekinit më 4 shkurt, liderët kinezë dhe rusë mahnitën botën duke shpallur një partneritet “pa kufij”, përpara se Putini të shkatërronte rendin ndërkombëtar me Rusinë, duke nisur pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës një javë më vonë.
Të enjten, të dy “të fortët” do të ribashkohen në Uzbekistan, në margjinat e një samiti të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO) – një organizatë e mjegullt euroaziatike, ekonomike dhe e sigurisë e udhëhequr nga Kina. Ai është pjesë e udhëtimit të parë jashtë shtetit të Xi-t që nga pandemia COVID-19. Ai do të mbërrijë direkt nga një vizitë në Kazakistanin fqinj të mërkurën – dhe sfidat e politikave anembanë globit do të jenë në tryezën e takimit.
“Takimi do të jetë një sinjal i fortë politik i mbështetjes së Kinës,” thotë Marcin Kaczmarski, një pedagog në studimet e sigurisë në Universitetin e Glasgow. “Por nuk jam i sigurt nëse kjo përkthehet në ndonjë rezultat të prekshëm për Rusinë në aspektin financiar.”
Kina ka mbështetur aventurizmin ushtarak të Putinit në Ukrainë—duke refuzuar ta përshkruajë atë si një “pushtim”, duke i bërë jehonë ankesave për ekspansionizmin e NATO-s që Moska përdor për të justifikuar veprimet e saj dhe duke përforcuar në këtë mënyrë propagandën ruse. Gjurma e kompanive kineze – veçanërisht firmave të teknologjisë dhe prodhuesve të automjeteve – në Rusi është rritur pasi firmat perëndimore janë larguar masivisht. Në maj, Rusia kapërceu Arabinë Saudite për t’u bërë furnizuesi kryesor i naftës në Kinë, duke dërguar 8.42 milionë tonë krahasuar me 5.42 milionë në muajin shkurt.
Megjithatë, Kaczmarski argumenton se këto lëvizje janë përgjigje organike ndaj forcave të tregut dhe nuk ka pasur asnjë fluks të investimeve shtetërore, kredive dhe kapaciteteve prodhuese për të sinjalizuar mbështetjen e plotë nga politikëbërësit kinezë. Fushata e lëkundur ushtarake e Rusisë ka të ngjarë të befasojë dhe të irritojë liderët kinezë, thotë ai. Pekini ka qenë gjithashtu i zellshëm që të mos i dërgojë Rusisë armë që mund ta lënë atë të pambrojtur ndaj sanksioneve dytësore perëndimore.
Përveç retorikës dhe mbështetjes politike, Kina në fakt ka qenë relativisht e matur në aspektin e mbështetjes materiale për Rusinë që nga lufta në Ukrainë, argumenton Kaczmarski. Paradoksalisht, India dhe Turqia po e ndihmojnë Rusinë shumë më tepër se Kinën në konfliktin e vazhdueshëm.
India ka rritur importet e saj të naftës ruse me rreth pesë herë gjatë vitit të kaluar, ndërsa Turqia ka dyfishuar importet e saj të naftës ruse gjatë të njëjtës periudhë kohore. Për më tepër, India është një partner kryesor strategjik dhe ushtarak i SHBA-së, dhe Turqia një anëtare e NATO-s dhe aspirante e BE-së.
Takimi i SCO-së, i cili do të përfshijë pothuajse të gjitha ish-shtetet sovjetike, plus dhe Indinë dhe aleatin e SHBA-së, Pakistanin – vë në pah vështirësinë e madhe me të cilën përballet Perëndimi në izolimin e vërtetë të Rusisë, pjesërisht për shkak të qëndrimeve ambivalente midis vendeve më të varfra. ” Dhe ndërsa vizita e Putinit në korrik në Iran dhe blerjet e armëve nga Koreja e Veriut nënvizojnë statusin e ri të Rusisë, Kina mbetet ende kyçe për zinxhirët globalë të furnizimit dhe pothuajse e pamundur të zëvendësohet.
Megjithatë, duke pasur parasysh problemet ekonomike të Kinës, ka të ngjarë që Xi të jetë i kujdesshëm ndaj turbulencave të mundshme që do të vijnë me lavdërimin e marrëdhënies së tij me Putinin. Pak analistë presin që të dy liderët të riafirmojnë partneritetin e tyre “pa kufij” në Uzbekistan, jo më pak pasi ngjarjet gjatë gjashtë muajve të fundit tregojnë pa mëdyshje se ka me të vërtetë kufij të dallueshëm se deri ku Pekini është i gatshëm të mbështesë Moskën. Tashmë, ambasadori i Kinës në SHBA, Qin Gang, ka hequr dorë nga retorika “pa kufij”, duke thënë se në të vërtetë “vija e fundit” janë “qëllimet dhe parimet e Kartës së OKB-së, e drejta ndërkombëtare dhe normat bazë që rregullojnë marrëdhëniet ndërkombëtare. .” Sovraniteti është i pari, me fjalë të tjera.
Në të njëjtën kohë, Xi do të shpresojë se takimi me Putinin do të ndriçojë pozitën e tij të brendshme si një lider që i kundërvihet ngacmimeve të perceptuara perëndimore ndërsa përgatitet të marrë një mandat të tretë lidershipi muajin e ardhshëm, duke copëtuar protokollin e nderuar nga koha që liderët kinezë i shërbejnë vetëm dy. Princi 69-vjeçar i Partisë Komuniste mund të kërkojë të shtojë kredencialet e tij nacionaliste ndërsa marrëdhëniet me Perëndimin përkeqësohen për tregtinë, teknologjinë, të drejtat e njeriut dhe çështje të tjera.
Disa analistë sugjerojnë se Xi do të përdorë takimin e tij me Putinin për të paralajmëruar Perëndimin që të mbajë duart larg vijave të kuqe të Kinës – më e rëndësishmja statusin e Tajvanit. Vizita e kryetares së Dhomës së Përfaqësuesve Nancy Pelosi në ishullin vetëqeverisës – mbi të cilin Pekini pretendon sovranitetin – në fillim të gushtit u prit me stërvitje të paprecedentë ushtarake, ndërprerje të lidhjeve tregtare dhe një ngrirje diplomatike me Uashingtonin. Më 2 shtator, SHBA miratoi 1.1 miliardë dollarë shitje armësh në Tajvan , duke përfshirë 60 raketa kundër anijeve, 100 raketa ajër-ajër dhe mbështetje nga kontraktorët për një program radari vëzhgimi.
Xi mund të ketë ndërmend t’i thotë Perëndimit: nëse ju insistoni të mbështesni kundërshtarin tim, pse të mos bëj të njëjtën gjë? “Gjëja më e rëndësishme që Kina dëshiron të sinjalizojë në Uzbekistan është se SHBA dhe Evropa nuk duhet të shkojnë shumë larg për të mbështetur pavarësinë e Tajvanit,” thotë Cheng Li, një ekspert për politikën e elitës kineze në Institutin Brookings. “Nëse është kështu, Kina do të tregojë edhe më shumë mbështetje për Rusinë”, shtoi ai.