Në një kohë kur satelitët, dronët dhe inteligjenca artificiale përdoren gjithnjë e më shumë për të zbuluar dhe monitoruar zjarret, një zonë e Katalonjës po mbështetet edhe te një zgjidhje shumë më e vjetër, kullotja e gomarëve.
Organizata jofitimprurëse “Tivissa Donkeys Firefighters”, në provincën Tarragona të Katalonjës jugore, rehabiliton gomarë të braktisur ose të keqtrajtuar dhe i përdor për pastrimin natyror të pyjeve dhe zonave rurale.
Kafshët ushqehen me barin, shkurret dhe bimësinë e thatë që, gjatë verës, mund të shndërrohen në lëndë djegëse. Duke reduktuar këtë masë bimore, ato ndihmojnë në krijimin e brezave natyrorë që mund të ngadalësojnë përhapjen e flakëve.
Gomarët nuk i shuajnë zjarret dhe nuk zëvendësojnë zjarrfikësit apo teknologjitë moderne. Roli i tyre është parandalues dhe plotëson masat e tjera të menaxhimit të pyjeve.
Nga tre gomarë në një “brigadë” prej rreth 40 kafshësh
Nisma u ndërmor nga Joan Cedó Sans, sot kryetar i Bashkisë së Tivissës. Pas zjarreve që prekën pronën e tij në vitin 2013, ai nisi të shqyrtonte mënyra natyrore për pastrimin e bimësisë së dendur.
Eksperimenti i parë u zhvillua me tre gomarë në një sipërfaqe prej rreth pesë akrash. Rezultatet e bindën Cedón që ta zgjeronte projektin.
“Ata hëngrën gjithçka”, ka treguar ai, duke iu referuar aftësisë së kafshëve për të konsumuar bimësinë e thatë dhe shkurret.
Nisma mori formë të organizuar në vitet 2020–2021. Aktualisht, rreth 40 gomarë punojnë në sipërfaqe publike dhe private në zonën malore të Tarragonës. Deri tani, ata janë përdorur për pastrimin e më shumë se 980 akrave tokë, ose afro 400 hektarëve.
Për shkak të peshës dhe mënyrës së lëvizjes, gomarët jo vetëm hanë bimësinë, por ndihmojnë edhe në copëtimin dhe uljen e dendësisë së saj. Ata janë gjithashtu të aftë të konsumojnë bimë të forta dhe të thata, të cilat kafshë të tjera mund t’i shmangin.
Një mundësi e dytë për kafshët e keqtrajtuara
Projekti synon të trajtojë njëkohësisht dy probleme, rrezikun e zjarreve dhe keqtrajtimin ose braktisjen e gomarëve.
Kafshët e shpëtuara marrin kujdes veterinar, ushqim plotësues dhe një mjedis ku mund të jetojnë e të lëvizin lirshëm. Një pjesë e ushqimeve sigurohet përmes dhurimeve nga fermat dhe bizneset e zonës.
Sipas Cedós, puna parandaluese u siguron gomarëve një “jetë dinjitoze”, ndërsa komuniteti përfiton nga pastrimi natyror i sipërfaqeve të rrezikuara.
Metoda, e njohur si kullotje e kontrolluar ose silvokullotje, përdoret edhe me dhi, dele dhe gjedhë në rajone të tjera të Spanjës. Ekspertët theksojnë se ajo duhet të ndërthuret me krasitjen mekanike, djegiet e kontrolluara, mbikëqyrjen teknologjike dhe planet e emergjencës.
Spanja përballet me një sezon të rëndë zjarresh
Nisma merr rëndësi të veçantë në një kohë kur Spanja po përballet me temperatura ekstreme dhe zjarre të mëdha. Mbi 100 mijë hektarë janë djegur në vend gjatë vitit 2026, ndërsa një vatër në Guadalajara përfshiu më shumë se 30 mijë hektarë.
Një tjetër zjarr në provincën jugore të Almerías shkaktoi viktima dhe u rendit ndër zjarret më vdekjeprurëse të viteve të fundit në Spanjë.
Në këto kushte, “brigada” e gomarëve të Tivissës nuk përfaqëson një alternativë ndaj satelitëve dhe dronëve, por një mënyrë ekologjike për të ndërhyrë përpara se flakët të nisin. Projekti dëshmon se, krahas teknologjisë së avancuar, edhe praktikat tradicionale mund të luajnë rol në mbrojtjen e pyjeve dhe përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike.
Burimi: Tivissa Donkeys Firefighters https://tivissadonkeys.cat/en/about-us/