Komisioni pritet të mbështesë zyrtarisht afatin e anëtarësimit të Shqipërisë në vitin 2027 në një plan të ri veprimi, i cili pritet të përfshijë gjithashtu një listë të rezultateve kryesore që Tirana do të duhet t’i përcaktojë si përparësi për të përfunduar procesin deri në fund të vitit të ardhshëm.
Komisioni Evropian po punon drejt mbylljes së procesit të pranimit të Shqipërisë deri në dhjetor 2027 — një afat kohor që Tirana e ka përmendur prej kohësh dhe që tani pritet të marrë njohje zyrtare në udhërrëfyesit e ardhshëm të zgjerimit të BE-së, thanë zyrtarët e BE-së për Euronews.
Komisioni po përgatit një plan veprimi për të konfirmuar qëllimin e deklaruar të Shqipërisë për të mbyllur të gjitha kapitujt negociues deri në fund të vitit të ardhshëm, dhe për të përcaktuar rezultatet prioritare për të plotësuar boshllëqet e mbetura të anëtarësimit.
Shqipëria ka vendosur fundin e vitit 2027 si objektivin e saj për përfundimin e negociatave të pranimit, një afat kohor që kryeministri Edi Rama dhe zyrtarë të tjerë të lartë e kanë përshkruar vazhdimisht si një plan të dakordësuar me Komisionin Evropian.
Por, ndërsa zyrtarët e Komisionit e kanë mbështetur ambicien, ekzekutivi i BE-së zakonisht nuk përcakton afate për pranim, pasi zgjerimi është menduar të jetë një proces i bazuar në meritë.
“Siç e dini, zgjerimi nuk funksionon me data. Por sa më shumë që vendi po i afrohet fundit të pjesës teknike të anëtarësimit, aq më shumë mund të themi për të ose aq më shumë mund të përdorim vitet”, tha në korrik komisionerja e Zgjerimit Marta Kos.
Kjo do të ndryshojë së shpejti. Në fjalimin e saj mbi Gjendjen e Unionit në Parlamentin Europian javën e kaluar, Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen njoftoi një seri “udhërrëfyesish” për vendet kandidate.
“Së shpejti do të propozojmë udhërrëfyes për kandidatët që kanë bërë më shumë përparim”, tha von der Leyen, duke përmendur Ukrainën, Moldavinë dhe Ballkanin Perëndimor si vende e ardhmja e të cilëve është në BE.
Planet rrugore pritet të përcaktojnë një afat kohor tregues për t’u dhënë vendeve kandidate një sens më të qartë drejtimi, duke i bërë jehonë strategjisë së zgjerimit të vitit 2002 që hapi rrugën për pranimin e “Big Bang” të 10 anëtarëve të rinj.
Planet rrugore do të përfshihen në paketën e zgjerimit të Komisionit, kontrollin e tij vjetor mbi procesin e pranimit, që pritet në fund të tetorit, i cili përfshin gjithashtu vlerësime dhe rekomandime specifike për vendin për hapat e mëtejshëm.
Në këtë kontekst, Komisioni po harton një raport përmbyllës të vlerësimit të standardeve që vlerëson nëse një vend kandidat i ka përmbushur standardet e përcaktuara që të konsiderohet se i ka përmbushur kërkesat e pranimit, veçanërisht në drejtësi dhe sundimin e ligjit, të ashtuquajturat “themelore”.
Në rastin e Shqipërisë, plani është të përfshihet një listë e rezultateve kryesore që përcaktojnë reformat dhe masat e nevojshme për të mbyllur boshllëqet e mbetura të standardeve.
Ky ishte tashmë rasti për Malin e Zi, ku Komisioni përdori procesin e pikës së referimit përmbyllës për të përcaktuar reformat dhe rezultatet konkrete që duhej të jepte.
Lista e rezultateve ka për qëllim t’u sinjalizojë qartë vendeve kandidate se ku qëndrojnë prioritetet, duke i shtyrë ato të përfundojnë hapat që mungojnë.
“Në thelb, Komisioni pa që kjo qasje funksionoi mirë me Malin e Zi dhe ata duan ta përsërisin atë”, tha një zyrtar i BE-së për Euronews, duke kërkuar të mbetej anonim për shkak të ndjeshmërisë së diskutimit.