Autoritetet amerikane po planifikojnë t’u kërkojnë turistëve të huaj nga vendet që janë të përjashtuara nga vizat, përfshirë Japoninë, Australinë dhe Korenë e Jugut, që të deklarojnë historikun e tyre në rrjetet sociale për pesë vitet e fundit kur aplikojnë online për Sistemin Elektronik të Autorizimit të Udhëtimit (ESTA).
Sipas një njoftimi të Doganës dhe Mbrojtjes së Kufirit të SHBA-së (CBP) të publikuar të mërkurën, propozimi vjen si përgjigje ndaj një urdhri ekzekutiv të janarit, i cili ka në shënjestër terrorizmin dhe sigurinë kombëtare dhe synon të “sigurojë që të gjithë të huajt … të verifikohen dhe kontrollohen në shkallën maksimale të mundshme”.
Ai përshkruan një proces aplikimi më të rënduar, që kërkon gjithashtu dorëzimin e numrave të telefonit, adresave të emailit, adresave IP dhe metadatave të fotove të ngarkuara, emrat e anëtarëve të familjes, të dhënat e kontaktit dhe datat e lindjes, si edhe të dhëna biometrike.
CBP do të kërkojë komente nga publiku për 60 ditët e ardhshme dhe Zyra e Menaxhimit dhe Buxhetit (OMB) do ta shqyrtojë propozimin për miratim.
Sakon Kuramoto, avokat drejtues në Kuramoto International Law, tha se individët që planifikojnë të hyjnë në SHBA duhet të sigurohen që profilet e tyre online të mos përmbajnë deklarata që mund të keqinterpretohen si mbështetje për dhunë, ekstremizëm apo veprimtari të paligjshme.
“Kjo nuk është një thirrje për vetë-censurë, por udhëtarët duhet të pranojnë se zyrtarët mund t’i vlerësojnë postimet pa nuanca të plota kulturore apo kontekstuale,” tha Kuramoto.
SHBA ka një program për heqjen e vizave që nga viti 1986, i cili u lejon qytetarëve të 42 vendeve të aplikojnë online për një ESTA. Ata që miratohen mund të qëndrojnë në vend deri në 90 ditë pa marrë vizë.
“Që nga krijimi i tij … (programi i heqjes së vizave) është zhvilluar në një partneritet të gjithanshëm sigurie me shumë nga aleatët më të afërt të Amerikës,” thuhet në faqen e internetit të Departamentit të Sigurisë Kombëtare.
Por nën presidentin amerikan Donald Trump, udhëtarët dhe emigrantët janë kontrolluar më në mënyrë më agresive, gjë që herë pas here ka ndikuar në marrëveshjet e aksesit të ndërsjellë me vendet e tjera. Në tetor, pasaporta amerikane ra në vendin e 12-të në Indeksin Henley të Pasaportave. Ajo kishte qenë në 10 vendet e para që nga krijimi i indeksit në vitin 2006, rënie që i atribuohet ndryshimeve në klimën politike të SHBA-së. Në vitin 2014, SHBA ishte në vendin e parë.
SHBA tashmë ka kryer shqyrtime të rrjeteve sociale për disa aplikantë për vizë dhe ka njoftuar plane për t’u vendosur turistëve, studentëve dhe udhëtarëve për biznes një “tarifë integriteti vize” prej 250 dollarësh. Kjo nuk do të zbatohej për vendet që janë të përjashtuara nga viza.
Kuramoto tha se zgjerimi i shqyrtimit të rrjeteve sociale ngre pikëpyetje mbi mbrojtjen e të dhënave dhe standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut — veçanërisht në lidhje me “proporcionalitetin, domosdoshmërinë dhe transparencën”.
“Siguria kufitare është një interes legjitim dhe i rëndësishëm qeveritar. Megjithatë, masat e miratuara duhet të jenë të përcaktuara ngushtë, në mënyrë që të mos frenojnë shprehjen e ligjshme ose të mos çojnë në mbledhje të panevojshme apo tepër të gjerë të informacionit personal,” tha ai.
Departamenti i Sigurisë Kombëtare nuk iu përgjigj menjëherë kërkesave për koment.