Dy priftërinj katolikë romakë u liruan sot nga burgjet bjelloruse, zhvillim që vjen pas intensifikimit të kontakteve midis Minskut dhe Vatikanit, si dhe sinjaleve për një zbutje të marrëdhënieve midis Bjellorusisë dhe Perëndimit.
Lirimi u konfirmua nga Konferenca e Ipeshkvijve Katolikë në Bjellorusi, mes spekulimeve se dialogu i rinovuar diplomatik, përfshirë bisedën telefonike në gusht mes presidentit Alexander Lukashenko dhe ish-presidentit amerikan Donald Trump ka ndikuar në vendimin për të liruar disa të burgosur me motive politike.
Rasti i priftit Henrik Akalatovic
Prifti 65-vjeçar Henrik Akalatovic, i dënuar me 11 vjet burg në vitin 2023 për tradhti dhe spiunazh në favor të Polonisë dhe Vatikanit, u lirua pasi kreu dy vjet.
Ai kishte kritikuar hapur qeverinë e Bjellorusisë, ndërsa akuzat i cilësoi si “gënjeshtra, kërcënime dhe shantazh”.
Aktivistët e të drejtave të njeriut i konsideruan ato tërësisht të motivuara politikisht. Rasti ishte i pari i këtij lloji ndaj një prifti katolik që nga shpallja e pavarësisë së Bjellorusisë.
Lirimi i priftit Adjej Juhnevich
Sot u lirua edhe prifti Adjej Juhnevich, i dënuar me 13 vjet burg për akuza të ngacmimit seksual të të miturve, të cilat ai i mohoi.
Aktivistët pretendojnë se ai ishte fillimisht i targetuar për arsye politike dhe përfshihej në arrestime të përsëritura, madje edhe për publikimin e një fotografie të flamurit ukrainas në rrjetet sociale.
Roli i Vatikanit
Lirimet ndodhën pak javë pas vizitës së Kardinalit Claudio Gugerotti, i dërguari i posaçëm papnor dhe ish-nunci apostolik në Bjellorusi.
Vizita u konsiderua një sinjal i fortë ndaj Minskut për rëndësinë e dialogut me Selinë e Shenjtë.
Konferenca e Ipeshkvijve Katolikë në Bjellorusi mirëpriti “vazhdimin e dialogut midis Bjellorusisë dhe SHBA-së” dhe përmirësimin e kontakteve me Vatikanin. Vendndodhja e dy priftërinjve pas lirimit mbetet e panjohur.
Konteksti i presionit ndaj klerit
Që nga protestat masive pas zgjedhjeve të vitit 2020 të cilat vëzhguesit ndërkombëtarë i cilësuan të manipuluara autoritetet bjelloruse kanë arrestuar mbi 65,000 protestues dhe kanë përfshirë në represion edhe klerikë të feve të ndryshme.
Dhjetëra priftërinj, përfshirë katolikë, ortodoksë dhe protestantë, janë burgosur ose detyruar të largohen nga vendi për shkak të qëndrimeve të tyre pro-protestuesve.
Aktualisht, më shumë se 1,200 të burgosur politikë, mes tyre 29 priftërinj dhe fituesi i Çmimit Nobel për Paqen, Ales (Alejandro) Bialitsky, vazhdojnë të mbahen në burgje.
Përbërja fetare në Bjellorusi
Sipas të dhënave të grupit të të drejtave të njeriut Vyesna, ortodoksët përbëjnë rreth 80% të popullsisë së Bjellorusisë, katolikët 14% dhe protestantët 2%.
Në sfond të tensioneve të vazhdueshme politike, lirimi i priftërinjve shihet si një lëvizje e rëndësishme diplomatike, por ende e paqartë nëse do të çojë në ndryshime të qëndrueshme në politikën e brendshme të Minskut.