Në prag të nisjes së fushatës për zgjedhjet e 14 majit, misioni nga ODIHR ka nxjerrë një raport paraprak ku ndalet edhe te situata brenda PD-së, por edhe te rekomandimet për numrin e vëzhguesve që duhet të vijnë për të monitoruar nga afër procesin.
OSBE synon që të ketë 24 vëzhgues afatgjatë dhe 300 të tjerë afatshkurtë që të mbulojnë të gjithë periudhën zgjedhore dhe të ngrenë shqetësime në lidhje me mundësinë e blerjes së votave dhe votimit “të organizuar”, veçanërisht në mesin e komuniteteve të cenueshme sociale.
“ODIHR rekomandon dërgimin nga shtetet pjesëmarrëse të OSBE-së të 24 vëzhguesve afatgjatë për të ndjekur procesin zgjedhor në mbarë vendin, si dhe 300 vëzhgues afatshkurtër të vëzhgojnë procedurat e ditës së zgjedhjeve, duke përfshirë votimin, numërimin e votave dhe tabelimin e rezultateve”,-thuhet në raport.
Pjesë nga raporti
Zgjedhjet parlamentare të 2021 rezultuan që PS-ja mori shumicën parlamentare dhe Edi Rama në krye të qeverisë, duke ruajtur postin për një mandat të tretë. Deputetët e zgjedhur nga partitë opozitare u rikthyen në parlament pasi hoqën dorë nga mandatet e tyre në vitin 2019. Në qershor të vitit 2022, Kuvendi zgjodhi Bajram Begajn president të ri të vendit. Më 24 Tetor 2022, Presidenti shpalli zgjedhjet lokale për 14 maj 2023.
Një konflikt i brendshëm brenda PD-së ka ndikuar në punën e parlamentit, përfshirë edhe punën e komisioneve parlamentare ad hoc për reformën territoriale dhe zgjedhore, të cilat nuk kanë prodhuar ndonjë rezultat. Pas humbjes së partisë në zgjedhjet e pjesshme për kryetar bashkie të marsit 2022 dhe pas dorëheqjes së kryetarit të PD-së z.Basha, doli një mosmarrëveshje për postin e kryetarit të PD.
Kryetari i Grupit parlamentar të PD, Enkelejd Alibeaj u bë në detyrë kryetar i PD. Por në fund të marsit 2022, Gjykata e Rrethit Tiranë regjistroi ndryshimet statutore të miratuara në dhjetor 2021 nga PD përmes Konventës Kombëtare të thirrur nga z. Berisha dhe mbështetësit e tij që rezultoi me emërimin e z. Berisha si kryetar partie. Ky vendim gjykate është apeluar nga z. Alibeaj në prill 2022 dhe ndryshimet statutore dhe emërimi pezullohen derisa të ketë një vendim për ankesën. Në atë kohë të raportimit, pas disa shtyrjeve të seancave, nuk është marrë asnjë vendim për këtë Apel që ngre shqetësime në mesin e shumë bashkëbiseduesve të NAM-it të ODIHR-it në lidhje me efektivitetin e zgjidhjes juridike.
Bazuar në këto konsiderata, ODIHR-it rekomandon organizimin e zgjedhjeve Misioni Vëzhgues (MVZ) për zgjedhjet lokale të 14 majit 2023. Përveç një ekipi kryesor prej ekspertë, ODIHR rekomandon dërgimin nga shtetet pjesëmarrëse të OSBE-së të 24 vëzhguesve afatgjatë për të ndjekur procesin zgjedhor në mbarë vendin, si dhe 300 vëzhgues afatshkurtër të vëzhgojnë procedurat e ditës së zgjedhjeve, duke përfshirë votimin, numërimin e votave dhe tabelimin e rezultateve. Në në përputhje me metodologjinë standarde të ODIHR-it, MVZ-ja do të përfshijë një element monitorimi të medias.