Henri Kichka e di se do të ketë një çmim për të paguar për të treguar historinë e tij: netët pa gjumë, ku tmerret e të kaluarës rrjedhin përsëri në të tashmen. Por ai e di se ngjarja duhet të tregohet.
Henri është një nga disa burra dhe gra që mbijetuan nga Aushvic, kampi i vdekjeve që nazistët ndërtuan në Poloninë e pushtuar, gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Henri Kichka ishte, një tjetër i mbijetuar, në atë vend si një çarje në sipërfaqen e Tokës përmes së cilës mund të shihej ferri. Dhe një çarje në sipërfaqen e njerëzimit tonë të përbashkët përmes së cilës mund të shihet aftësia jonë për të duruar vuajtjet – dhe shkaktimin e saj.
Pyete Henrin se si ai jetoi atje dhe përgjigjja e tij është e thjeshtë: “Ju nuk jetuat përmes Aushvicit. Vendi në vetvete është vdekja”, i thotë ai BBC-së, 75 vjet pasi u lirua. Ju nuk keni emër në kamp – vetëm një numër me damkë në parakrahun tuaj.
Është një moment trishtues kur Henri papritmas tregon numrin e tij – 177789 – në gjermanisht ashtu siç i kërkohej kur të kërkohej nga rojet.
Fëmijëria e Henri Kichka
Henri lindi në Bruksel nga prindër që kishin ikur nga antisemitizmi në Europën Lindore për të ndërtuar jetë të reja në Perëndim. Kur Gjermania naziste pushtoi Belgjikën, atyre nuk u mbeti vend ku të fshiheshin.
Në javën e parë të shtatorit 1942, ata u morën nga shtëpia e tyre në Rue Coenraets. Ushtarët gjermanë që bllokuan rrugën në mes të natës shkuan nga ndërtesa në ndërtesë duke bërtitur: “Alle Juden raus!” (Të gjithë hebrenjtë jashtë!)
Është e vështirë të përcaktosh tani në ç’masë hebrenjtë e vendeve si Belgjika, Holanda dhe Franca e dinin fatin që i priste në Lindje, por Henri mund të kujtojë disa nga gratë hebreje në rrugën e tij duke hedhur veten nga dritaret, duke vrarë veten si mënyrën e fundit të dëshpëruar për të shmangur kapjen.
Brenda një jave, familja ishte në një kolonë vagonësh bagëtish në një transport hekurudhor që shkonte mbrapa në lindje – së pari për në Gjermani dhe më pas, për fat të keq, për në Poloninë e okupuar. Henri dhe babai i tij Josek u zbritën nga treni me burrat e tjerë në qytetin e vogël të Koselit. Ata do të punonin si punëtorë skllevër, të destinuar të vriteshin në dhomat e gazit.
Gratë e familjes – nëna e Henrit, Chana, motrat e tij Bertha dhe Nicha dhe tezja e tij Esther – u morën në Aushvic.
Është e vështirë të pyesësh Henrin të flasë për kampe – shkalla e vuajtjes ndjehet e madhe.
“Është kampi i vetëm në historinë e botës ku vdiqën një milion njerëz”, thotë ai. “I vetmi, Aushvici. Ishte e tmerrshme dhe tani unë jam një nga të mbijetuarit e fundit”.
Kishte cinizëm si dhe ligësi të papërballueshme në mënyrën sesi nazistët drejtuan kampet.
Për të bërë më të lehtë transportet në hyrje, trillimi u mbajt deri në momentin e fundit që ngarkesat e trenave të hebrenjve po çoheshin në dushe të mëdha. Në dushe nuk kishte ujë. Autoritetet e kampit ushqeheshin me një gaz të quajtur Zyklon B i cili fillimisht ishte zhvilluar si pesticid.
Në pjesën e mëparshme të luftës, gjermanët kishin eksperimentuar me një lloj “Holokausti të Plumbave” duke përdorur skuadrat speciale të ushtarëve të quajtur “Einsatzgruppen” për të shfarosur popullsinë hebreje të Europës Lindore duke i qëlluar ata.
Nuk kishte mungesë të vullnetarëve për punën, por shkalla e plotë e detyrës e bëri atë jo praktike. Aushvic – një kompleks i madh strukturash të ulëta, të ngjashme, të grupuara rreth një kazerme të vjetër kalorësish austro-hungareze – ishte përgjigja e këtij problemi.
Në ditën e saj më të ngarkuar në 1944, 24,000 hebrenj hungarezë u vranë dhe trupat e tyre u futën në zjarret e furrave të ndërtuara posaçërisht.
Kur njësitë e para të zbulimit të Ushtrisë së Kuqe Sovjetike arritën, ata e gjetën Aushvicin pak a shumë të shkretë. Rojet naziste kishin detyruar të burgosurit të ishin të uritur, të zbutur nga “marshimet e vdekjes” në perëndim, drejt kampeve në Gjermani.
Në këtë pikë, Henri Kichka, një i ri, 19 vjeç, peshonte 39 kg (85lb) dhe sot e kësaj dite vuan nga plagët që pësoi nga marshimi i gjatë në këmbët e thyera dhe të përgjakura nëpër borë në Europën Lindore. “Unë isha i vdekur 90%. Unë isha skelet. Unë isha në një sanatorium dhe në spital”.
Për vite të tëra pas luftës, Henri nuk foli kurrë për atë vuajtje sikur kujtesa e tij ishte e mposhtur nga errësira. Ai u martua, hapi një dyqan me gruan e tij dhe ndërtoi një familje: katër fëmijë, nëntë nipër dhe 14 mbesa. Njeriu që e kishte mashtruar vdekjen, tërhoqi forcën nga krijimi i një jete të re.
Ai filloi të jepte leksione edhe në shkolla, duke e ndjerë se ia vlen të vuante dhimbjen e kujtimit të vetvetes për t’u siguruar që të tjerët nuk i harruan.
Gjashtëdhjetë vjet pasi mbaroi lufta, Henri publikoi një kujtim të jetës së tij në kampe, që do të thotë se zëri i tij do të dëgjohet akoma. Vajza e tij, Irene, e cila e ndihmoi atë me librin, thekson rëndësinë e dëgjimit të të mbijetuarve si Henri, që jetuan nëpër kapitullin më të errët të historisë ndërsa ata rrëfejnë tregimet e tyre.
“Është e nevojshme të keni libra, filma dhe dokumentarë. Sigurisht”, thotë ajo. “Por kur e dëgjoni atë nga buzët e dikujt në zërin e vet, ajo mbetet në kokën tuaj. Ju kurrë nuk harroni”.
Henri Kichka flet me dëshpërim për mënyrën se si mbijetoi antisemitizmi në botën moderne, përkundër Holokaustit.
“Pse të jemi armiq të Judenjve?” thotë ati. “Ne nuk kemi armë, ne jemi të pafajshëm. Unë nuk e kuptoj pse njerëzit na urrejnë kaq shumë”.
