Banka Europiane e Investimeve ka një rol thelbësor në zhvillimin ekonomik të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Shqipëria si pjesë e këtij rajoni, ka qenë dhe është përfituese e disa huave, për projekte të rëndësishme. Drejtoresha e Bankës Europiane të Investimeve për Ballkanin Perëndimor, Dubravka Negre, në një intervistë për gazetën “Shekulli”, thekson investimet që Banka Europiane e Investimeve ka bërë në Shqipëri, si dhe projektet për vitet në vijim. Por nga ana tjetër sipas saj, ka edhe probleme të cilat duhet të merren në konsideratë. Një nga këto është edhe roli i PPP-vë në Shqipëri. Znj. Negre thekson se PPP-të janë modele që duhet të funksionojnë me konkurrencë të hapur dhe transparente. Për pasojat e tërmetit në Shqipëri, BEI do të ndajë një shumë prej 2.5 milion euro. Përfaqësimi i Bankës Europiane të Investimeve në Shqipëri po funksionon që nga janari 2019 i përfshirë në delegacionin e Bashkimit Evropian, me Alessandro Bragonzi si përfaqësuesin e BIE në terren.

Cili janë rreziku kryesor ekonomik i Shqipërisë? A shihni ndonjë përparim në lidhje me investimin dhe politikën fiskale në këtë vend?

Është e vërtetë që Shqipëria po përballet me çështje të ndryshme duke përfshirë një kornizë institucionale relativisht të paqëndrueshme, dhe një rritje disi të ngadaltë ekonomike, sesa vitet e kaluara, gjithashtu për shkak të ndikimit në PBB-në si pasjë e tërmetit të tmerrshëm vitin e kaluar. Sidoqoftë, borxhi publik, megjithëse ende relativisht i lartë, është ulur dhe do të vazhdojë trendin e tij rënës. Si një tregues pozitiv është se sistemi bankar është forcuar me një nivel të konsiderueshëm më të ulët të kredive të këqija (8.3% në shkurt 2020, kundrejt 11.3% në janar 2019) dhe kapitalit rregullator mesatar që qëndron në 18% të kënaqshëm. Sa i përket investimeve kapitale, pasi hendeku i infrastrukturës në vend është akoma i rëndësishëm, rekomandohet të përshpejtoni konsolidimin fiskal dhe të përmirësohen kushtet e përgjithshme të investimeve me një kornizë ligjore më të qëndrueshme, në mënyrë që të krijohen hapësira për të realizuar me përparësi, investimet kapitale me vlerë të lartë e cila do të ketë një ndikim pozitiv në tërë ekonominë. Në këtë drejtim, Banka Europiane e Investimeve ka pranuar kërkesa për mbështetje financiare në projekte në sektorë të ndryshëm, veçanërisht për rehabilitimin e sektorit të hekurudhave, parandalimin e përmbytjeve, infrastrukturat digjitale dhe furnizimin me ujë. Përveç këtyre projekteve, ne po konsiderojmë gjithashtu mbështetje të projekteve në sektorët e energjisë dhe turizmit me promovuesit e projekteve dhe subjektet e tjera zbatuese. Përfaqësimi i BEI në Shqipëri është duke funksionuar që nga janari 2019, e bërë bashke me delegacionin e Bashkimit Evropian, që është një shenjë e qartë e rritjes së mbështetjes së Bankës për Shqipërinë dhe që synon të demonstrojë vlerën e shtuar të kombinuar të institucioneve të BE-së.

Çfarë do të ndodhë me efektin e COVID-19 në ekonominë e Shqipërisë dhe shtetet e Ballkanit Perëndimor?

Në dritën e numrit tragjik që Covid-19 ka filluar të marrë, Banka Europiane e Investimeve ka miratuar një sërë masash që do të vijnë në fuqi menjëherë. Do të mobilizojë me shpejtësi deri në 40 miliardë euro për të luftuar krizat si në ekonomi, ashtu edhe sektorin e kujdesit shëndetësor për zhvillimin e infrastrukturës emergjente, kurave dhe vaksinave. Presidenti ynë Z. Hoyer bëri thirrje për një garanci shtesë të ndryshueshme nga shtetet anëtare për të siguruar financime për ndërmarrjet e vogla të mesme. Përveç ndikimit serioz të jetës njerëzore, pandemia gjithashtu ka një ndikim shkatërrues ekonomik që tashmë po tregon, kjo është arsyeja pse BE-ja duhet të sigurojë një mbështetje të menjëhershme dhe të fortë duke siguruar paketën financiare që mund të rrokulliset menjëherë. Kjo paketë në rastin e BEI, do të përfshijë fondet e mëposhtme: Skemat e garancive të dedikuara për bankat bazuar në programet ekzistuese për vendosjen e menjëhershme që mobilizojnë deri në 20 miliardë euro financim, si dhe linjat e dedikuara të likuiditetit për bankat për të siguruar mbështetje shtesë të kapitalit punues për NVM-të dhe kapitalet e mesëm prej 10 miliardë eurosh, dhe, së fundi, programet e dedikuara për blerjen e letrave me vlerë të mbështetur nga fuqia për të lejuar bankat të transferojnë rrezikun në portofolet e kredive për NVM, duke shpërndarë edhe 10 miliardë euro mbështetje. Të gjitha këto lëvizje financiare llogariten në total prej 40 miliardë eurosh. /shekulli/