Vendi që tani quhet Kuçovë, po transformohet në një bazë ajrore moderne të NATO-s, një simbol i zhvendosjes së Shqipërisë drejt perëndimit dhe një pikë e rëndësishme ushtarake në Evropë, ndërsa Rusia po bën luftë në Ukrainë.
Projekti i rinovimit u ra dakord në vitin 2018 nga shteti ballkanik dhe NATO, e cila tashmë ka dhënë 55 milionë dollarë (50.4 milionë euro) për projektin, sipas burimeve shqiptare.
Ndërtimi filloi në fillim të vitit, përpara pushtimit rus të Ukrainës më 24 shkurt që ka ngjallur frikën e një përhapjeje në vendet anëtare të NATO-s dhe BE-së.
Megjithëse koha e rizhvillimit të bazës së Kuçovës ishte një rastësi, për disa është e mirëpritur.
“Mjedisi i ndryshuar global i sigurisë ka krijuar tani një shtysë të konsiderueshme për përfundimin e planit të rinovimit (bazës),” i tha AFP një zyrtar i NATO-s në Bruksel, duke folur në kushte anonimiteti.
Baza, që do të përfundojë në vitin 2023, do t’i japë “aleancës një strukturë të rëndësishme strategjike në Ballkanin Perëndimor, në afërsi të Mesdheut, Lindjes së Mesme dhe rajonit të Detit të Zi”, tha zyrtari i NATO-s.
Pas dekadash izolimi global, Shqipëria u bë anëtare e NATO-s në vitin 2009.
Ajo u shmang nga pjesa më e madhe e botës nën diktatorin paranojak komunist Enver Hoxha, i cili krijoi lidhje të ngushta me Bashkimin Sovjetik dhe Kinën përpara se kundërshtonte edhe ata për devijimin e tyre të dukshëm nga marksizmi i vërtetë.
Vendi përqafoi Perëndimin pas rënies së regjimit komunist në vitin 1990 dhe sot është i etur për t’u bërë anëtar i BE-së.
Mungesa e fluturimeve në bazën e Kuçovës është kujtues i një kapitulli të historisë së Shqipërisë, që shumë janë të lumtur ta lënë pas dhe një sinjal për Rusinë e cila ka kërkuar të zgjerojë ndikimin e saj në rajon.
“Ndërtimi i kësaj baze është një mesazh i qartë për lojtarët e tjerë me qëllime të këqija në rajonin e Ballkanit Perëndimor”, tha për AFP ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Niko Peleshi.
Ndërtimi me siguri do të nervozojë Moskën, e cila kundërshton fuqishëm çdo zgjerim të NATO-s në Evropën Lindore dhe Qendrore, veçanërisht në Ballkan, i cili tradicionalisht ka qenë i ndarë midis Lindjes dhe Perëndimit.
Sot, fqinjët e Shqipërisë, Kroacia, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut janë të gjithë pjesë e NATO-s.
Për Seit Putro, i cili ka punuar në departamentin e financave në bazë për më shumë se 30 vjet, është një konfirmim i mirëpritur i besnikërisë politike të Shqipërisë.
“Dikur në Lindje, ne jemi tani në vendin tonë, pranë Perëndimit, që është një hap i mirë përpara për të gjithë”, tha ai për AFP.
– Krijimi i vendeve të punës –
Zona prej 350 hektarësh (865 hektarë) në ish-Qytetin e Stalinit u ndërtua në vitet 1950 nën Enver Hoxhën me ndihmën e sovjetikëve dhe u përfundua më vonë me një rrjet të të njëjtit lloj tunelesh nëntokësore që u hapën në të gjithë vendin në rastin e sulmit bërthamor.
Pasi të përfundojë rinovimi i NATO-s, ajo do të funksionojë si një bazë operacionale taktike, e pajisur me një pistë të rinovuar më shumë se dy kilometra (1.2 milje) të gjatë, një kullë kontrolli të përditësuar dhe njësi të reja magazinimi.
Ai do të ketë kapacitetin për të pritur avionë ushtarakë të teknologjisë së fundit dhe mund të përdoret gjithashtu për furnizim me karburant dhe magazinim municioni.
Zyrtarët shpresojnë gjithashtu se baza, e cila dikur punësonte 700 njerëz, do të krijojë vende të reja pune në rajonin e varfër, 85 kilometra në jug të kryeqytetit Tiranë.
“Do të ketë një “ndikim shumë pozitiv ekonomik dhe social”, tha zëvendëskomandanti i bazës, major Leandro Syka.
– ‘Aleancë natyrore’ –
Avionët që tani lëngojnë në bazën ajrore përbëhen kryesisht nga MiG kinezë dhe sovjetikë, Antonov dhe Yak-18 të prodhimit sovjetik.
Në fund të Luftës së Ftohtë, baza kishte rreth 200 avionë dhe 40 helikopterë, të cilët u nxorën jashtë përdorimit pasi ishin të vjetëruar.
Rreth 75 mbeten sot dhe fati i tyre mbetet i paqartë.
Autoritetet duhet ende të vendosin nëse ato do të dalin në ankand, do të vendosen në një muze apo do të kthehen në skrap.
Për disa, ata mbajnë kujtime të dhimbshme nga konfliktet e kaluara.
Ish-piloti Niazi Nelaj kujton qartë fluturimin e tij të parë me një Mig-15, i cili kishte shenja plumbash nga luftimet në vendet e largëta aziatike.
Por 85-vjeçari është i lumtur që sheh bazën ajrore të përafruar me NATO-n dhe ai beson se strumbullari i mëparshëm i Shqipërisë drejt Lindjes ishte vetëm një “aksident i historisë”.
“Aleanca e natyrshme e Shqipërisë ka qenë dhe do të jetë gjithmonë me Perëndimin”, tha ai./ tirananews.al
