Evropa po përballet me një sezon të rëndë zjarresh, teksa temperaturat e larta, thatësira dhe erërat e forta po krijojnë kushte gjithnjë e më të vështira për shuarjen e flakëve.
Në Greqi, bilanci është tragjik. Tre zjarrfikës, Pantelis Diamantakis, Emmanuel Stratidakis dhe ndihmës-zjarrfikësi Konstantinos Laimodetis, humbën jetën gjatë përpjekjeve për të vënë nën kontroll zjarret në Rethymno dhe Gytheio, ndërsa po përpiqeshin të mbronin njerëzit dhe pronat e rrezikuara.
Kushtet e motit kanë komplikuar ndjeshëm operacionet e emergjencës. Erërat e forta kufizojnë ndërhyrjen e avionëve dhe helikopterëve zjarrfikës, ndërsa në disa zona edhe ekipet e shpëtimit detar janë përballur me dallgë të fuqishme.
Ekspertët paralajmërojnë se kontinenti po hyn në një epokë të re të “megazjarreve”, të cilat kanë një intensitet dhe dinamikë shumë më të rrezikshme se zjarret tradicionale. Në raste të tilla, vetë flakët mund të krijojnë kushte atmosferike që favorizojnë përhapjen e tyre.
Një prej fenomeneve më shqetësuese është formimi i reve të zjarrit dhe sistemeve pirokumulonimbus. Ajri i nxehtë dhe tymi ngrihen me shpejtësi në atmosferë, duke krijuar re që mund të prodhojnë erëra të fuqishme, rrufe dhe vatra të reja zjarri në distanca të konsiderueshme nga fronti fillestar.
Franca dhe Spanja janë ndër vendet më të prekura. Në Francë, gjatë valës së fundit të zjarreve, sipërfaqja e djegur ka arritur rreth 91 mijë hektarë. Në Spanjë, ndërkohë, vlerësohet se gjatë këtij viti janë përfshirë nga flakët më shumë se 75 mijë hektarë.
Edhe Greqia vijon të jetë një nga vendet më të goditura nga zjarret ekstreme. Zjarri i Evrosit në vitin 2023, i cili përfshiu edhe pjesë të pyllit të mbrojtur të Dadias, dogji rreth 966 kilometra katrorë dhe konsiderohet ndër zjarret më të mëdha të regjistruara ndonjëherë në Evropë.
Ekspertët e klimës e lidhin rritjen e intensitetit të zjarreve me ngrohjen globale. Temperaturat ekstreme dhe periudhat e zgjatura të thatësirës ulin lagështinë e tokës dhe rrisin sasinë e materialit të thatë, duke krijuar më shumë terren të favorshëm për përhapjen e flakëve.
Sipas analizave të World Weather Attribution, ndryshimet klimatike kanë rritur ndjeshëm mundësinë e temperaturave ekstreme dhe kushteve të thata që favorizojnë shpërthimin dhe përhapjen e zjarreve.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se klima nuk është faktori i vetëm. Shumë zjarre lidhen edhe me aktivitetin njerëzor, menaxhimin e tokës dhe mënyrën se si mirëmbahen e mbrohen zonat pyjore.
Parashikimet për vitet e ardhshme mbeten shqetësuese, me temperatura më të larta, periudha më të gjata thatësire dhe kushte gjithnjë e më të favorshme për zjarre të mëdha dhe të vështira për t’u kontrolluar.
Ekspertët paralajmërojnë se përballja me këto fenomene mund të bëhet pjesë e realitetit të ri klimatik të Evropës.