Erion Veliaj thotë se “nuk e ka humbur shpresën”, pavarësisht se ka më shumë se 18 muaj që ndodhet në paraburgim.
Kryebashkiaku i Tiranës vijon të jetë formalisht në detyrë, ndërsa më 15 shtator pritet të zhvillohet një tjetër seancë e rëndësishme në procesin gjyqësor ndaj tij.
Veliaj ndodhet në paraburgim që nga shkurti i vitit 2025, nën akuzat për korrupsion dhe pastrim parash, të cilat ai i ka mohuar në mënyrë të përsëritur.
Rasti më i fundit, dhe njëkohësisht një nga më të rëndësishmit në këtë proces të gjatë gjyqësor, do të shqyrtohet më 15 shtator nga Gjykata e Lartë e Shqipërisë. Shqyrtimi vjen pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese për rishikimin e masës së paraburgimit.
Në një zhvillim të ri, kryebashkiaku i Tiranës ka shkruar një letër nga paraburgimi, në të cilën flet për atë që e cilëson si “persekutim politik” ndaj tij. Mendohet se kjo është një nga herët e para që Veliaj i drejtohet drejtpërdrejt mediave përmes një letre gjatë kësaj çështjeje të gjatë ligjore.
Në letrën e datës 8 shtator, Veliaj thekson se kanë kaluar tashmë 19 muaj që prej ndalimit të tij në paraburgim, pa u dënuar.
“Pavarësisht se kam fituar dy herë në Gjykatën Kushtetuese, sistemi po e zvarrit pafundësisht dhe po vonon përtej arsyes rishikimin e paraburgimit tim, pavarësisht dy vendimeve të Gjykatës Kushtetuese”, shkruan ai.
Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë ka dhënë dy vendime të rëndësishme në favor të Veliajt, duke mbrojtur mandatin e tij të zgjedhur dhe duke kërkuar rishqyrtimin e masës së paraburgimit.
Në vendimin e parë, Gjykata Kushtetuese anuloi vendimin e Këshillit Bashkiak të Tiranës për shkarkimin e Veliajt, pas arrestimit të tij në shkurt 2025, nën akuzat për korrupsion dhe pastrim parash.
Në një vendim të dytë, të dhënë në korrik, gjykata anuloi vendimin e Gjykatës së Lartë që kishte mbështetur vazhdimin e paraburgimit të Veliajt dhe e ktheu çështjen për rishqyrtim.
Gjykata Kushtetuese konstatoi se gjykatat e niveleve më të ulëta nuk kishin vlerësuar siç duhet nevojën dhe proporcionalitetin e mbajtjes në paraburgim të një kryebashkiaku të zgjedhur demokratikisht, si dhe nuk kishin peshuar alternativat më pak kufizuese në raport me detyrat e tij kushtetuese dhe të drejtat e votuesve.
Në letrën e tij, Veliaj i referohet ndalimit për më shumë se 18 muaj, duke argumentuar se vonesat përbëjnë në vetvete një ndëshkim, jo vetëm për të dhe familjen e tij, por edhe për qytetarët e Tiranës.
“Edhe ata po privohen nga e drejta për t’u shërbyer nga kryebashkiaku i tyre i zgjedhur demokratikisht”, shkruan Veliaj.
Ai e lidh situatën e tij edhe me atë të kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem Imamoglu.
“Kështu, demokracia e Shqipërisë është dënuar pa urdhër gjykate, njësoj si miku im Ekrem Imamoglu në Stamboll”, shprehet ai.
Imamoglu, rival kryesor politik i presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, u arrestua në mars të vitit 2025 dhe vijon të mbahet në paraburgim në burgun e Marmarasë. Ai përballet me akuza, përfshirë ryshfetin dhe zhvatjen, por i mohon të gjitha.
Lideri i opozitës turke ka deklaruar se akuzat ndaj tij synojnë ta pengojnë në garën për president në zgjedhjet e vitit 2028. Arrestimi i tij shkaktoi reagime të forta nga CHP-ja dhe protesta në disa qytete të Turqisë.
Në letrën e tij, Veliaj shkruan se në dhjetor 2024 kishte darkuar me Imamoglun dhe se të dy kishin shpresuar për një të ardhme më të ndritur për demokracitë dhe qytetarët e vendeve të tyre.
“E kishim gabim – rënia e demokracisë vendore do të jetë një njollë për të dyja vendet tona. Kemi shkëmbyer letra nga burgu dhe ende nuk e kemi humbur shpresën”, shkruan Veliaj.
Veliaj thotë gjithashtu se ekipi i tij ligjor është refuzuar të takohet me të për përgatitjen e ankimit që synohet t’i drejtohet Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg, pa iu dhënë, sipas tij, ndonjë arsye për këtë vendim.
Edhe pse çështja ka marrë vëmendje të konsiderueshme në Shqipëri, ajo deri tani ka mbetur kryesisht jashtë vëmendjes ndërkombëtare. Megjithatë, interesi për rastin ka nisur të rritet, me disa media dhe organizata ndërkombëtare që kanë publikuar materiale lidhur me të.
Avokati i Veliajt, i cili e përfaqëson atë gjatë procesit gjyqësor, e ka cilësuar vendimin e 15 shtatorit si shumë të rëndësishëm.
“Vendimi i 15 shtatorit është shumë domethënës. Gjykata Kushtetuese e anuloi vendimin e Gjykatës së Lartë sepse ajo kishte dështuar të adresonte dhe të arsyetonte siç duhet proporcionalitetin e paraburgimit – masa më kufizuese e sigurisë – në raport me mandatin kushtetues të Erion Veliajt”, është shprehur avokati.
Sipas tij, Veliaj “mund të lirohet potencialisht më 15 shtator”, ndërsa shton se Gjykata Kushtetuese tashmë ka zgjidhur çështjet kryesore ligjore duke krijuar një bazë për lirimin e tij. Megjithatë, ai thekson se ky rezultat nuk është i garantuar dhe do të varet nga vendimi i gjykatës.
Autoritetet shqiptare janë kontaktuar për një koment lidhur me çështjen.
Ida Vodica, drejtoreshë e Drejtorisë së Marrëdhënieve me Publikun, Median dhe të Jashtme pranë Gjykatës së Lartë, konfirmoi se çështja që lidhet me Erion Veliajn është regjistruar në Gjykatën e Lartë dhe është caktuar për shqyrtim më 15 shtator 2026.
“Ankimi (rekursi) do të shqyrtohet nga Kolegji Penal i Gjykatës së Lartë, në dhomë këshillimi, në trupin gjykues me tre gjyqtarë, në përputhje me rregullat procedurale në fuqi. Në këtë fazë, nuk mund të jepen komente të mëtejshme lidhur me themelin e çështjes apo me rezultatin e procedimit”, tha Vodica.
Shqipëria është një nga vendet e rajonit që synon anëtarësimin në Bashkimin Evropian, potencialisht në vitin 2030, dhe është vlerësuar nga BE-ja për reformat e ndërmarra në kuadër të procesit të integrimit. Megjithatë, shqetësimet mbi funksionimin e sistemit gjyqësor mbeten një nga çështjet e rëndësishme në këtë proces.
European Democratics, një organizatë pan-evropiane, ka reaguar gjithashtu për çështjen, duke theksuar se Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë kishte anuluar një vendim të Gjykatës së Lartë dhe kishte urdhëruar rishqyrtimin e masës së paraburgimit të Veliajt, duke vënë në pikëpyetje proporcionalitetin e saj në raport me mandatin e tij si kryebashkiak i zgjedhur demokratikisht i Tiranës.
Organizata u ka bërë thirrje autoriteteve shqiptare të respektojnë shtetin e së drejtës, prezumimin e pafajësisë dhe parimin e proporcionalitetit.
Rasti ka rikthyer në vëmendje edhe çështjen e përdorimit të paraburgimit në rajon.
Më 30 janar, “Rrjeti i Qyteteve Ballkanike B40” publikoi një letër të përbashkët ku kërkohej dhënia fund e përdorimit të paraburgimit si një praktikë që organizata e cilëson si “prirje të rrezikshme”.
Rrjeti synon promovimin e demokracisë vendore, zhvillimit të qëndrueshëm dhe bashkëpunimit rajonal mes qyteteve të Ballkanit.
Kryebashkiakë të qyteteve anëtare kanë nënshkruar një letër të përbashkët solidariteti lidhur me paraburgimin e figurave të njohura politike, përfshirë kryebashkiakun e Stambollit, Ekrem Imamoglu, dhe kryebashkiakun e Tiranës, Erion Veliaj.