Shqipëria do t’i bashkohet zyrtarisht Marrëveshjeve Artemis, nismës ndërkombëtare të udhëhequr nga NASA dhe Shtetet e Bashkuara për eksplorimin paqësor, të sigurt dhe të qëndrueshëm të hapësirës.
Ceremonia e nënshkrimit do të zhvillohet të hënën, më 21 shtator, në orën 12:00 me kohën lokale të Uashingtonit, në selinë e NASA-s. Me këtë hap, Shqipëria do të bëhet vendi i 73-të që nënshkruan Marrëveshjet Artemis.
Në ceremoni do të marrin pjesë ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, si dhe ambasadori i Shqipërisë në Shtetet e Bashkuara, Ervin Bushati. Ceremonia do të organizohet nga administratori zëvendës i NASA-s, Matt Anderson, së bashku me përfaqësues të Departamentit amerikan të Shtetit.
Çfarë janë Marrëveshjet Artemis?
Marrëveshjet Artemis u krijuan në vitin 2020 nga Shtetet e Bashkuara, përmes NASA-s dhe Departamentit të Shtetit, së bashku me shtatë vendet e tjera themeluese.
Nisma u krijua në një kohë kur interesimi i shteteve dhe kompanive private për misionet dhe aktivitetet në Hënë po rritej. Marrëveshjet përcaktojnë një grup parimesh të përbashkëta për të udhëhequr eksplorimin civil të Hënës, Marsit dhe hapësirës përtej tyre.
Në fokus janë siguria, transparenca, bashkëpunimi dhe koordinimi mes vendeve që zhvillojnë aktivitete hapësinore.
Marrëveshjet mbështeten te parimet e Traktatit të Hapësirës së Jashtme dhe dokumenteve të tjera ndërkombëtare që rregullojnë aktivitetet në hapësirë. Ndër parimet e tyre përfshihen përdorimi paqësor i hapësirës, regjistrimi i objekteve hapësinore, shkëmbimi i të dhënave shkencore, ndihma në raste emergjencash dhe shmangia e ndërhyrjeve të dëmshme mes misioneve.
NASA i përshkruan Marrëveshjet Artemis si një kuadër parimesh praktike që synojnë ta bëjnë eksplorimin hapësinor më të sigurt, transparent dhe të koordinuar.
Shqipëria, pjesë e bashkëpunimit ndërkombëtar për hapësirën
Nënshkrimi i marrëveshjes e përfshin Shqipërinë në një rrjet ndërkombëtar vendesh që bashkëpunojnë mbi parimet dhe praktikat për eksplorimin civil të hapësirës.
Pjesëmarrja nuk nënkupton vetëm misione hapësinore, por edhe angazhim në parime të përbashkëta për përdorimin e përgjegjshëm dhe paqësor të hapësirës dhe për shkëmbimin e njohurive shkencore.
Marrëveshjet Artemis janë të lidhura me programin Artemis të NASA-s, i cili synon rikthimin e njerëzve në Hënë dhe krijimin e bazave për misione të ardhshme më të largëta, përfshirë eksplorimin e Marsit.
Me nënshkrimin e tyre, Shqipëria bëhet pjesë e kësaj kornize ndërkombëtare për të ardhmen e eksplorimit dhe përdorimit civil të hapësirës.