Franca po i afrohet zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027 përballë një situate të vështirë financiare. Borxhi publik i vendit arriti në 3.595 trilionë euro në fund të qershorit, duke u rritur me rreth 60 miliardë euro në vetëm tre muaj. Sipas të dhënave të fundit, borxhi tashmë përbën rreth 119% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, niveli më i lartë i regjistruar në Francë që nga viti 1946.
Situata ndryshon ndjeshëm nga periudha e pandemisë. Në vitet 2020-2021, Franca mundi të financonte shpenzimet e larta me kosto të ulët huamarrjeje. Sot, normat e interesit janë shumë më të larta.
Rendimenti i obligacioneve franceze 10-vjeçare është rreth 4.7%-4.8%, ndërsa diferenca me obligacionet gjermane ka kaluar 110 pikë bazë. Kjo rrit kostot e financimit për shtetin dhe kufizon hapësirën për shpenzime të tjera publike.
Borxhi pritet të kalojë 120% të PBB-së
Ministria Franceze e Financave parashikon që borxhi publik të arrijë në 119.3% të PBB-së në fund të vitit 2026 dhe 121.7% në vitin 2027. Edhe Komisioni Evropian pret që borxhi të kalojë nivelin 120% të PBB-së vitin e ardhshëm.
Në të njëjtën kohë, ekonomia franceze pritet të rritet ngadalë. Komisioni Evropian parashikon rritje prej 0.8% për vitin 2026 dhe 1.1% për vitin 2027.
Deficiti mbetet një tjetër shqetësim. Pa masa të reja, ai mund të arrijë në 5.7% të PBB-së në vitin 2027. Franca është prej vitit 2024 nën procedurën e BE-së për deficit të tepërt dhe synon ta ulë deficitin nën 3% deri në vitin 2029.
Një nga kostot më të mëdha për buxhetin pritet të jetë shërbimi i borxhit. Qeveria franceze vlerëson se pagesat për interesat do të arrijnë rreth 91 miliardë euro në vitin 2027, ndërsa 100 miliardë euro mund të tejkalohen në vitin 2028.
Qeveria kërkon 54 miliardë euro kursime
Për të frenuar rritjen e deficitit, qeveria franceze po kërkon rreth 54 miliardë euro masa fiskale. Rreth 40 miliardë euro nevojiten për të përballuar rritjen automatike të shpenzimeve, ndërsa 14 miliardë euro të tjera përbëjnë masa shtesë për konsolidimin e financave publike.
Plani përfshin kufizimin e rritjes së shpenzimeve shtetërore, uljen e shpenzimeve të ministrive dhe organizatave publike, si dhe ndërhyrje në sistemin e pensioneve dhe disa lehtësime tatimore.
Në të njëjtën kohë, buxheti i Mbrojtjes pritet të rritet me 6.4 miliardë euro.
Masat kanë shkaktuar reagime sociale. Sindikatat, nëpunësit civilë dhe studentët kanë kundërshtuar shkurtimet e propozuara dhe kanë paralajmëruar protesta të tjera.
Zgjedhjet e 2027 dhe sfida ekonomike
Problemi financiar përkon me një periudhë të rëndësishme politike. Zgjedhjet presidenciale në Francë janë planifikuar për 18 prill 2027, ndërsa raundi i dytë pritet të zhvillohet më 2 maj.
Emmanuel Macron nuk mund të kandidojë për një mandat të tretë radhazi. Për pasojë, presidenti i ardhshëm do të përballet që në fillim me një situatë të vështirë fiskale dhe me nevojën për të siguruar mbështetje parlamentare për masat e nevojshme.
Debati për ekonominë tashmë ka nisur mes forcave politike. Në qendër dhe në të djathtë po diskutohen masa për uljen e shpenzimeve dhe reformimin e pensioneve, ndërsa në të majtë janë propozuar alternativa të tjera për menaxhimin e borxhit.
Një çështje edhe për Eurozonën
Problemet fiskale të Francës kanë rëndësi përtej kufijve të saj. Vendi është ekonomia e dytë më e madhe e Bashkimit Evropian dhe një nga emetuesit kryesorë të borxhit në Eurozonë.
Për këtë arsye, një rritje e mëtejshme e kostove të huamarrjes apo vështirësitë për të stabilizuar borxhin mund të kenë pasoja edhe në tregjet evropiane.
Franca aktualisht vazhdon të ketë akses në tregjet financiare dhe nuk ndodhet në një situatë të ngjashme me krizën e borxhit të Eurozonës të vitit 2010-2012. Megjithatë, kombinimi i borxhit të lartë, deficitit të madh, rritjes së dobët ekonomike dhe normave të larta të interesit po e ngushton gjithnjë e më shumë hapësirën fiskale të qeverisë.
Presidenti që do të marrë drejtimin e Francës në vitin 2027 do të përballet kështu me një nga sfidat më të mëdha ekonomike të vendit në dekadat e fundit: frenimin e borxhit dhe deficitit, pa përkeqësuar më tej presionin social dhe politik.