Mbajtja e Evropës të sigurt nga moti ekstrem “nuk është shkencë raketash”, ka deklaruar një studiues i lartë, ndërsa bordi këshillimor i BE-së për klimën u ka bërë thirrje vendeve anëtare të përgatiten për një ngrohje globale katastrofike prej 3°C.
Maarten van Aalst, anëtar i Bordit Shkencor Këshillimor Evropian për Ndryshimet Klimatike (ESABCC), tha se kontinenti tashmë po “paguan çmimin” për mungesën e përgatitjes, por shtoi se përshtatja me një të ardhme më të nxehtë është pjesërisht “çështje logjike dhe masa të arritshme lehtësisht”.
“Është një detyrë sfiduese, por njëkohësisht e realizueshme. Nuk është shkencë raketash”, u shpreh Van Aalst, i cili më parë ka drejtuar qendrën klimatike në Federatën Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe dhe aktualisht është drejtor i përgjithshëm i Royal Netherlands Meteorological Institute (KNMI).
Në një raport të ri, ESABCC i cilëson përpjekjet aktuale për t’u përshtatur me rritjen e temperaturave si “të pamjaftueshme, kryesisht graduale dhe shpesh të vonuara”. Raporti këshillon autoritetet të përgatiten për një botë 2.8–3.3°C më të nxehtë se nivelet paraindustriale deri në vitin 2100.
Një rritje kaq dramatike e temperaturave, perspektivë që ka lënë disa shkencëtarë të klimës të ndihen të pashpresë do të ishte dyfishi i objektivit të ngrohjes globale për të cilin liderët botërorë u angazhuan me nënshkrimin e Paris Agreement në vitin 2015. ESABCC rekomandon që zyrtarët të testojnë edhe skenarë me temperatura edhe më të larta.
Vitet e fundit, fenomenet ekstreme të motit në Evropë kanë befasuar herë pas here shkencëtarët për intensitetin e tyre dhe ekspertët e përshtatjes për pasojat vdekjeprurëse, ndërsa rritja e temperaturave ka ndryshuar modelet klimatike.
Reshjet e dendura të shiut, të përforcuara nga kriza klimatike, shkaktuan 134 viktima në luginën Ahr në Gjermani në vitin 2021 dhe 229 viktima në rajonin e Valencias në Spanjë në vitin 2024. Në mbarë kontinentin, vala e të nxehtit gjatë verës shkakton dhjetëra mijëra vdekje çdo vit, ndërsa studime të ndryshme vlerësojnë se mes gjysmës dhe dy të tretave të këtyre humbjeve lidhen me rritjen e temperaturave të shkaktuar nga ndotja me lëndë djegëse fosile. Ndërkohë, zjarret pyjore të vitit të kaluar dogjën më shumë territor në Evropë sesa është regjistruar ndonjëherë më parë nga shkencëtarët.
Javën e kaluar, Portugalisë iu kërkua të hartojë plane përshtatjeje ndaj ndryshimeve klimatike, pasi vendi u godit nga një seri stuhish të paprecedenta që shkaktuan të paktën 16 viktima dhe dëme të vlerësuara në 775 milionë euro.
Van Aalst theksoi se dy dekada më parë mendohej se ekstremet klimatike do të përbënin problem kryesisht për vendet më të varfra. “Ajo që po vërejmë tani është se vetë Evropa është e cenueshme, veçanërisht për kushte që nuk i ka përjetuar më parë”, tha ai.
“Sistemet tona të përgatitjes rezultojnë të mos jenë aq të forta sa mendonim. Kemi punë reale për të bërë për të përmirësuar sistemet e paralajmërimit të hershëm.”
Raporti i ESABCC rekomandon që Bashkimi Evropian të bëjë të detyrueshme vlerësimet e rrezikut klimatik, të integrojë qëndrueshmërinë klimatike në të gjitha politikat dhe të kanalizojë më shumë fonde përfshirë nga sektori privat drejt masave mbrojtëse. Dokumenti nuk jep një vlerësim të qartë për nivelin e investimeve të nevojshme për të garantuar sigurinë e Evropës.
Van Aalst, i cili ishte gjithashtu autor në raportin e fundit të Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), theksoi se mesazhi më i rëndësishëm është shmangia e një të ardhmeje me ngrohje kaq ekstreme globale.
“IPCC e ka të qartë se kjo do të ishte një e ardhme shumë problematike, me rreziqe që rriten me shpejtësi”, tha ai. “Për disa prej këtyre rreziqeve, do të arrijmë kufijtë e përshtatjes.”