Gara në armatim ka ekzistuar prej shekujsh, por pas Luftës së Dytë Botërore ajo mori një formë globale dhe sistematike, veçanërisht midis Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë.
Armët bërthamore, raketat balistike dhe avionët luftarakë transformuan mënyrën e konceptimit të fuqisë në dekadat që pasuan.
Sot, në rajonin e Ballkanit Perëndimor, lëvizjet e Serbisë po dërgojnë sinjale shqetësuese. Ky vend, partner i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, ka blerë raketa balistike supersonike nga Kina për forcën e tij ajrore. Kështu, sipas presidentit serb Aleksandar Vuçiç, Serbia është bërë vendi i parë në Evropë i pajisur me raketat ajër-tokë CM-400AKG.
Vuçiç ka deklaruar se integrimi i këtyre raketave kineze në avionët rusë MiG-29 të gjeneratës së katërt është kryer me sukses, duke theksuar se bëhet fjalë për disa nga avionët më të mirë në Evropë, ndoshta edhe në botë.
Ai shtoi se këto raketa ajër-tokë kanë fuqi të madhe goditëse ndaj objektivave tokësore.
Këto zhvillime kanë ngjallur reagime në vendet fqinje që kanë qenë pjesë e konflikteve të viteve ’90. Kroacia, anëtare e NATO-s dhe Bashkimit Evropian, e ka cilësuar këtë blerje si kërcënim për stabilitetin rajonal dhe shenjë të rritjes së garës së armatimit në Ballkan. Ndërkohë, Kosova e ka akuzuar Serbinë për tendenca hegjemoniste ndaj fqinjëve.
Kosova, Shqipëria dhe Kroacia kanë nënshkruar në mars të vitit 2025 një marrëveshje për bashkëpunim në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë. Vuçiç e ka konsideruar këtë marrëveshje si kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e Serbisë, duke deklaruar se bashkimi i tyre nuk ka arsye tjetër veçse kundër Serbisë.
Ai ka deklaruar gjithashtu se Serbia po përgatitet për kërcënime të mundshme dhe se forcat e saj të armatosura disponojnë edhe pajisje të tjera të sofistikuara, të cilat nuk bëhen publike.
Sipas të dhënave të publikuara, Serbia është vendi me shpenzimet më të larta ushtarake në Ballkanin Perëndimor. Vetëm në vitin 2024, ajo shpenzoi rreth 2.2 miliardë dollarë për mbrojtjen, një shifër dukshëm më e lartë se ajo e Shqipërisë dhe Kroacisë.
Pas pushtimit rus të Ukrainës, Serbia ka diversifikuar burimet e saj të armatimit, duke u drejtuar drejt Kinës për dronë luftarakë dhe sisteme raketore, por njëkohësisht ka vijuar edhe bashkëpunimin me vende perëndimore si Shtetet e Bashkuara dhe Franca.
Serbia vijon të mbajë tensione me Kosovën, ndaj së cilës ka pretendime territoriale, si dhe marrëdhënie të tensionuara me Kroacinë dhe, herë pas here, me Malin e Zi. Marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut janë më të qëndrueshme, ndërsa lidhjet me Republikën Sërpska në Bosnje dhe Hercegovinë përbëjnë një rast të veçantë në rajon.
Në këtë kontekst, blerja e armëve dhe zhvillimet ushtarake në Ballkan po shihen si pjesë e një gare të re armatimi, ku secili hap nga një vend sjell reagime nga vendet e tjera, duke rritur tensionet dhe pasigurinë në rajon./REL