Legjenda hungareze e shahut, Judit Polgár, ka refuzuar propozimin e kryeministrit Péter Magyar për të kandiduar për postin e presidentes së Hungarisë.
Polgár e cilësoi propozimin si një nder të madh, por deklaroi se nuk ndihej e gatshme të merrte përsipër përgjegjësinë historike për të bashkuar një shoqëri thellësisht të ndarë. Vendimi i saj detyron tashmë qeverinë dhe shumicën parlamentare të kërkojnë një kandidat tjetër për postin e kreut të shtetit.
Kryeministri Péter Magyar kishte njoftuar se do të takohej me shahisten 49-vjeçare për ta pyetur nëse ishte e gatshme të ushtronte detyrën e presidentes deri në miratimin e një kushtetute të re. Sipas Magyarit, Hungarisë i nevojitej një figurë që mund të përfaqësonte “unitetin, paqen dhe krenarinë kombëtare”.
Propozimi ishte i pazakontë për politikën hungareze, pasi Polgár nuk ka përvojë politike dhe nuk njihet për lidhje me partitë. Megjithatë, ajo gëzon reputacion të lartë brenda dhe jashtë vendit. Emri i saj ishte propozuar fillimisht përmes një letre të hapur të nënshkruar nga disa personalitete hungareze, mes të cilëve edhe Ernő Rubik, krijuesi i kubit Rubik.
Një karrierë që theu barrierat gjinore
Judit Polgár konsiderohet gjerësisht si shahistja më e suksesshme në histori. Ajo kryesoi renditjen botërore të femrave për rreth 26 vjet dhe mbetet e vetmja grua që është renditur mes dhjetë shahistëve më të mirë në botë në klasifikimin e përgjithshëm.
Në kulmin e karrierës, Polgár arriti vendin e tetë në renditjen botërore dhe u bë gruaja e parë që kaloi kufirin prej 2700 pikësh Elo, nivel i lidhur me kategorinë e supermjeshtërve të shahut. Në vitin 2002 ajo mposhti edhe ish-kampionin botëror Garry Kasparov, i cili më parë kishte vënë në dyshim aftësinë e grave për të konkurruar në nivelet më të larta të shahut.
Polgár është shprehur vazhdimisht kundër ndarjes gjinore në këtë sport dhe ka folur për paragjykimet që iu desh të kapërcente gjatë karrierës. Ajo u tërhoq nga shahu profesionist në vitin 2014 dhe më pas u angazhua në promovimin e shahut, arsimit dhe zhvillimit të talenteve të reja.
Presidenca mbetet e vakantuar
Posti i presidentit mbeti vakant pas përfundimit të parakohshëm të mandatit të Tamás Sulyokut. Parlamenti miratoi një ndryshim kushtetues që i dha fund mandatit të tij, ndërsa Sulyok deklaroi se nuk kishte mundësi ligjore për ta kundërshtuar vendimin.
Deri në zgjedhjen e kreut të ri të shtetit, funksionet presidenciale po ushtrohen përkohësisht nga kryetarja e Parlamentit, Ágnes Forsthoffer. Parlamenti duhet të zgjedhë presidentin e ri brenda 30 ditëve.
Partia Tisza e Péter Magyarit siguroi një shumicë prej dy të tretash në zgjedhjet parlamentare të prillit, duke i dhënë fund qeverisjes së gjatë të Viktor Orbánit. Kjo shumicë i mundëson qeverisë së re të miratojë ndryshime kushtetuese dhe reforma të thella institucionale.
Magyar e ka paraqitur largimin e Sulyokut si pjesë të përpjekjeve për të çmontuar strukturat e pushtetit të ngritura gjatë qeverisjes së Orbánit. Kritikët, megjithatë, paralajmërojnë se shkurtimi i mandatit të presidentit përmes një ndryshimi kushtetues mund të krijojë një precedent problematik për pavarësinë dhe qëndrueshmërinë e institucioneve.
Refuzimi i Polgárit e mbyll për momentin një nga propozimet më të pazakonta të tranzicionit politik hungarez. Sfida e qeverisë së re mbetet gjetja e një kandidati që të ketë autoritet publik, por që njëkohësisht të mos perceptohet thjesht si zgjedhje e shumicës së re qeverisëse.