SHBA dhe Danimarka kanë njoftuar një marrëveshje për sigurinë e Groenlandës, pas muajsh tensionesh të shkaktuara nga kërkesat e Presidentit Donald Trump për territorin arktik.
NATO e ka mirëpritur marrëveshjen, duke thënë se ajo do të ndihmojë në forcimin e sigurisë, stabilitetit dhe bashkëpunimit në rajon.
Trump deklaroi se marrëveshja do t’i jepte SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera” të Groenlandës. Sipas tij, marrëveshja do t’u mundësojë Shteteve të Bashkuara të ndërmarrin masat që konsiderohen të nevojshme për të garantuar sigurinë e territorit.
Teksti i plotë i marrëveshjes nuk është publikuar. Sipas një zyrtari të paidentifikuar të Departamentit të Shtetit amerikan, marrëveshja parashikon të drejta të përhershme për akses, bazim dhe fluturime për SHBA-në, si dhe mundësinë për ndërtimin e strukturave të reja ushtarake pa miratimin e Groenlandës ose Danimarkës.
Marrëveshja parashikon gjithashtu kufizime për praninë ushtarake dhe investimet e vendeve që nuk janë pjesë e NATO-s. Sipas zyrtarit amerikan, dispozitat synojnë veçanërisht të pengojnë Rusinë dhe Kinën të vendosin trupa ose të kryejnë investime në sektorë të ndjeshëm të Groenlandës.
Presidenti amerikan tha se marrëveshja u arrit “pa kosto për Shtetet e Bashkuara” dhe se ajo përfshin një rregull sipas të cilit kundërshtarët e SHBA-së nuk mund të mbajnë prani ushtarake apo të bëjnë investime të rëndësishme në Groenlandë pa miratimin amerikan.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe kryeministri i Groenlandës Jens-Frederik Nielsen e mirëpritën marrëveshjen, duke thënë se ajo forcon sigurinë në Arktik dhe Atlantikun e Veriut, ndërsa njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës dhe të drejtën e popullit të Groenlandës për vetëvendosje.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet javën e ardhshme në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara dhe më pas do t’i nënshtrohet procedurave të nevojshme parlamentare.
Presidenti francez Emmanuel Macron e ka përshëndetur marrëveshjen, duke thënë se ajo riafirmon sovranitetin danez mbi Groenlandën dhe respekton të drejtën ndërkombëtare.
Tensionet rreth Groenlandës janë shtuar gjatë muajve të fundit, pasi Trump kishte deklaruar vazhdimisht se SHBA duhet ta marrë territorin, duke argumentuar se pozicioni i tij strategjik dhe pasuritë minerale kanë rëndësi për sigurinë kombëtare amerikane.