Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR) ka publikuar opinionin urgjent të ndërmjetëm mbi projektligjin e Shqipërisë për financimin e partive politike, duke vlerësuar se drafti krijon një kuadër të detajuar për rregullimin e financimit politik, por kërkon sqarime dhe përmirësime të mëtejshme për të garantuar zbatim efektiv dhe përputhje të plotë me standardet ndërkombëtare.
Sipas opinionit, projektligji konsolidon rregullat mbi të ardhurat, burimet e financimit, raportimin, transparencën, auditimin dhe sanksionet për partitë politike, duke synuar forcimin e integritetit të sistemit politik dhe luftën kundër korrupsionit.
Ekspertët e ODIHR-it vlerësojnë pozitivisht krijimin e një platforme elektronike raportimi në kohë reale, zgjerimin e kompetencave të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, kufizimet më të rrepta mbi financimet dhe transaksionet cash, si dhe mekanizmat e rinj të auditimit dhe transparencës.
Në dokument theksohet se projektligji përfshin gjithashtu rregulla më të detajuara për financimin publik të partive, duke parashikuar stimuj të lidhur me barazinë gjinore dhe pjesëmarrjen e të rinjve në politikë.
Megjithatë, ODIHR nënvizon se ekzistojnë boshllëqe që mund të krijojnë mundësi për shmangie të ligjit, veçanërisht në lidhje me financimin nga palë të treta, donacionet indirekte dhe huatë për partitë politike.
Në rekomandimet kryesore, ODIHR sugjeron ndalimin e qartë të donacioneve të bëra në emër të personave të tjerë, deklarimin e profesionit dhe punëdhënësit të donatorëve, si dhe identifikimin e pronësisë përfituese të personave juridikë që financojnë partitë politike.
Gjithashtu kërkohet përcaktimi i rregullave më të qarta për kontributet në natyrë, raportimin e huave dhe publikimin pa vonesa të pajustifikuara të raporteve financiare të partive politike.
ODIHR vlerëson se efektiviteti i reformës do të varet në masë të madhe nga kapacitetet operacionale dhe burimet njerëzore e financiare të Komisioni Qendror të Zgjedhjeve për të garantuar mbikëqyrje, verifikim dhe zbatim të plotë të ligjit.
Opinionit i është bashkëngjitur një seri rekomandimesh për forcimin e sigurisë juridike, qartësimin e kompetencave mbikëqyrëse dhe zgjerimin e sistemit të sanksioneve për të mbuluar të gjitha shkeljet e parashikuara në projektligj.