Shoferët në të gjithë botën tashmë po e ndiejnë ndikimin ekonomik të luftës SHBA-Izrael me Iranin, pasi çmimet e karburantit janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i konfliktit.
Në Shtetet e Bashkuara, çmimi mesatar i benzinës, i cili ishte 2.94 dollarë për galon në shkurt, është rritur në 3.58 dollarë, një rritje prej rreth 20%, sipas të dhënave nga AAA Fuel Prices, gjurmuesi i çmimeve të karburantit i Shoqatës Amerikane të Automobilave. Edhe pse çdo shtet në SHBA përcakton çmimet e veta të benzinës, disa shtete tashmë kanë tejkaluar 4 dollarë për galon, ndërsa në Kaliforni çmimi ka tejkaluar 5 dollarë, niveli më i lartë në dy vitet e fundit.
Cilat vende panë rritjet më të mëdha të çmimeve?
Sipas të dhënave nga platforma Global Petrol Prices, e cila gjurmon çmimet në rreth 150 vende dhe të përpiluara nga Al Jazeera, të paktën 85 vende kanë parë rritjen e çmimeve të benzinës që nga sulmet e para të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt.
Disa vende njoftojnë ndryshime çmimesh vetëm në fund të çdo muaji, që do të thotë se shumë tregje pritet të shohin rritje të mëtejshme në prill.
Vietnami pa rritjen më të madhe, pothuajse 50%, me çmimin e benzinës 95 oktane që u rrit nga 0.75 dollarë për litër më 23 shkurt në 1.13 dollarë më 9 mars. Laosi pasoi me një rritje prej 33%, Kamboxhia me 19%, Australia me 18% dhe Shtetet e Bashkuara me rreth 17%.
Vendet aziatike varen kryesisht nga ngarkesat e energjisë që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, e cila është një kalim kyç detar për naftën dhe gazin natyror të rajonit. Që nga fillimi i luftës, kalimi nëpër ngushtica është kufizuar ndjeshëm.
Ngushtica lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit dhe është e vetmja dalje për prodhuesit e naftës të rajonit në oqeanin e hapur.
Në përgjigje të krizës, disa vende të Azisë Lindore kanë marrë masa emergjente për të stabilizuar tregjet e energjisë. Më 8 mars, Japonia u kërkoi objekteve të magazinimit të naftës të përgatiteshin për një lirim të mundshëm të rezervave strategjike. Të nesërmen, Koreja e Jugut vendosi një kufizim çmimesh për benzinën dhe naftën për herë të parë në 30 vjet.
Në Azinë Jugore, efektet e luftës janë edhe më të theksuara, pasi vende si Pakistani dhe Bangladeshi kanë rezerva të kufizuara financiare dhe rezerva më të vogla strategjike të energjisë.
Në Bangladesh, qeveria urdhëroi mbylljen e menjëhershme të të gjitha universiteteve publike dhe private për të kursyer energji. Në Pakistan, zyrat qeveritare tani do të funksionojnë katër ditë në javë, ndërsa shkollat janë mbyllur dhe është në fuqi një politikë pune prej 50% në distancë për të ulur konsumin e karburantit.
Në Evropë, ministrat e financave të G7 mbajtën një takim urgjent për të diskutuar rritjen e çmimeve të energjisë, me Presidentin Francez Emmanuel Macron që madje ngriti mundësinë e lirimit të 20% deri në 30% të rezervave strategjike të naftës për të lehtësuar presionin mbi konsumatorët.