Rënia e një akullnaje, që shkaktoi rrëshqitje masive dhe përmbytje përgjatë kufirit mes Nepalit dhe Tibetit, po shihet nga ekspertët si një “kambanë alarmi” për rritjen e paqëndrueshmërisë së zonave malore për shkak të ndryshimeve klimatike.
Një analizë e publikuar nga revista shkencore Nature, duke iu referuar ekspertëve ndërkombëtarë, thekson se ngrohja globale mund të favorizojë rrëshqitjet e dheut dhe përmbytjet katastrofike në zonat me lartësi të mëdha.
Shkalla e plotë e viktimave dhe dëmeve të shkaktuara nga rrëshqitjet e dheut dhe përmbytjet e menjëhershme përgjatë sistemit të lumit Bhotekoshi ende nuk është përcaktuar. Zona është e banuar nga dhjetëra mijëra njerëz dhe përbën gjithashtu një destinacion të rëndësishëm turistik.
Ekspertët theksojnë se do të nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar se në çfarë mase ngrohja globale ka ndikuar në shembjen e akullnajës.
Gjeofizikani Göran Ekström, nga Universiteti i Kolumbias në Nju Jork, vlerëson se shkrirja e akullnajave dhe e ngricës së përhershme në Himalaje mund të ketë luajtur një rol në katastrofë.
“Ngrohja globale po prek rajonet me lartësi të madhe në të gjithë botën”, deklaroi Alton Byers, gjeograf malor në Universitetin e Kolorados në Boulder, duke shtuar se përmbytje të tilla katastrofike po bëhen gjithnjë e më të shpeshta.
Analizat fillestare sugjerojnë se ngjarja ishte veçanërisht e vështirë për t’u parashikuar. Sipas studiuesve, ajo nuk duket se është shkaktuar nga një tërmet, shembja e një liqeni akullnajor apo reshje jashtëzakonisht të dendura.
Në vend të kësaj, dyshohet se katastrofa lidhet me një rrëshqitje masive dheu nga një akullnajë, e cila deri në momentin e ngjarjes nuk ishte studiuar apo monitoruar në mënyrë të detajuar.
Sipas Byers, shkrirja e ngricës së përhershme mund të dobësojë strukturën e maleve dhe akullit, duke krijuar kushte për rrëshqitje masive dhe procese kaskaduese, të cilat më pas mund të shkaktojnë përmbytje dhe shkatërrime të mëdha në zonat e ulëta.
Studiuesit theksojnë se një nga mësimet kryesore të katastrofës është nevoja për rritjen e ndërgjegjësimit dhe përgatitjes për emergjencat në rajonet malore, të cilat po bëhen gjithnjë e më të ekspozuara ndaj pasojave të ndryshimeve klimatike.
Një pjesë e konsiderueshme e dëmeve është shkaktuar në banesa dhe ndërtesa të ndërtuara në fusha përmbytjeje, zona që sipas ekspertëve nuk duhet të ishin përdorur për ndërtime.
Katastrofa në kufirin mes Nepalit dhe Tibetit rikthen në vëmendje rrezikun në rritje që shkrirja e akullnajave dhe ndryshimet klimatike paraqesin për komunitetet që jetojnë në zonat e larta të Himalajeve.