Deklaratat e përsëritura të presidentit amerikan Donald Trump lidhur me situatën mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë krijuar një klimë të fortë pasigurie në tregjet ndërkombëtare financiare e energjetike, sidomos në tregun e naftës.
Sipas analizave të mediave ndërkombëtare, përfshirë The Neë York Times, lëvizjet e tregjeve janë bërë gjithnjë e më të ndjeshme ndaj çdo deklarate politike që vjen nga Shtëpia e Bardhë.
Trump ka alternuar mesazhet, mes atyre optimiste për negociata dhe deklaratave të forta për përshkallëzim ushtarak. Në disa dalje publike, ai ka theksuar se SHBA-të po “negocion me Iranin” dhe se ekziston mundësia e një marrëveshjeje për të kufizuar programin bërthamor të Teheranit.
Në të njëjtën kohë, ai ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara kanë “kontroll të plotë” mbi situatën në rajon dhe se do të veprojnë në mënyrë të ashpër nëse Irani nuk pranon kushtet e vendosura nga Uashingtoni, përfshirë çështjet që lidhen me pasurimin e uraniumit dhe sigurinë e rrugëve detare strategjike si Ngushtica e Hormuzit.
Këto deklarata kanë pasur ndikim të menjëhershëm në tregje. Kur Trump ka folur për përparim në negociata ose për shtyrje të sulmeve të mundshme, investitorët kanë reaguar me optimizëm, duke sjellë rënie të çmimit të naftës dhe rritje të tregjeve të aksioneve.
Në një rast të tillë, vetëm lajmi për një shtyrje të sulmeve të planifikuara nga Pentagoni ka bërë që çmimi i naftës të bjerë ndjeshëm brenda një dite, duke reflektuar pritshmëritë për ulje tensionesh në Lindjen e Mesme.
Në të kundërt, kur deklaratat janë bërë më agresive dhe janë përmendur sulme të mundshme ose masa drastike ndaj infrastrukturës energjetike iraniane, tregjet kanë reaguar menjëherë me frikë dhe paqëndrueshmëri. Në këto momente, çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm dhe bursat kanë shënuar luhatje të forta, duke reflektuar shqetësimin për një përshkallëzim të mundshëm ushtarak në rajon.
Sipas raportimeve, një rol të rëndësishëm në këtë situatë ka pasur edhe mënyra se si komunikohen vendimet politike, ku deklaratat publike të Trump shpesh kanë krijuar pritshmëri të ndryshme brenda një kohe shumë të shkurtër. Kjo ka bërë që tregjet të mos reagojnë vetëm ndaj veprimeve konkrete, por edhe ndaj fjalëve, postimeve në rrjete sociale dhe intervistave televizive.
Në disa raste, kur është përmendur mundësia e bllokimit ose hapjes së Ngushticës së Hormuzit, një nga pikat më strategjike të transportit të naftës në botë, tregjet kanë reaguar edhe më fort, pasi çdo ndërprerje në këtë zonë do të kishte ndikim global në furnizimin me energji. Kjo ka shtuar edhe më shumë ndjeshmërinë e investitorëve dhe spekulimet në tregjet e energjisë.
Për sa kohë që nuk ka një marrëveshje të qëndrueshme mes SHBA-ve dhe Iranit, dhe për sa kohë që deklaratat politike mbeten të paqëndrueshme, tregjet pritet të vazhdojnë të reagojnë me luhatje të shpeshta dhe të forta.