Tregjet financiare globale pësuan rënie të mëtejshme të mërkurën, pavarësisht ofertës së presidentit amerikan Donald Trump për të angazhuar Marinën e SHBA-ve në shoqërimin e cisternave përmes Ngushticës së Hormuzit dhe deklaratës së ushtrisë amerikane se “nuk ka asnjë anije iraniane në lëvizje” në këtë rrugë ujore strategjike.
Përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme ka paralizuar qarkullimin në Ngushticën e Hormuzit, e cila në praktikë u mbyll nga Irani pas sulmeve të ndërmarra nga SHBA-të dhe Izraeli gjatë fundjavës. Zhvillimet kanë shtuar frikën për një krizë të zgjatur të furnizimit me energji, me pasoja të ndjeshme në mbarë botën. Çmimet e naftës, që janë rritur ndjeshëm ditët e fundit, vijuan trendin në rritje.
David Solomon, drejtor ekzekutiv i bankës amerikane Goldman Sachs, paralajmëroi se tregjeve mund t’u duhen “disa javë” për të përthithur ndikimin e operacionit ushtarak të udhëhequr nga SHBA-të në rajon.
Në Korenë e Jugut, tregtimi në bursën e Seulit u pezullua përkohësisht pasi indeksi referencë Kospi ra deri në 12%, duke shënuar rënien më të madhe brenda një dite që nga viti 2008.
Në Japoni, indeksi Nikkei 225 humbi 3.9% në Tokio, ndërsa në Kinë CSI 300 ra me 1.3% në Shangai. Në Indi, Nifty 50 shënoi rënie prej 2% në Mumbai.
Në Lindjen e Mesme, bursat e Dubait dhe Abu Dhabit u hapën për herë të parë që nga sulmet e së shtunës ndaj Iranit. Indeksi i Dubait ra me 4.7%, ndërsa ADX në Abu Dhabi humbi 3.5% në orët e para të tregtimit.
Komandanti i Komandës Qendrore të SHBA-së, Brad Cooper, deklaroi se që nga e shtuna forcat amerikane kanë shkatërruar 17 anije iraniane, përfshirë një nëndetëse. “Sot, nuk ka asnjë anije iraniane në lëvizje në Gjirin Arabik, Ngushticën e Hormuzit apo Gjirin e Omanit”, tha ai në një deklaratë me video.
Transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit, një arterie kyçe e ekonomisë globale, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë dhe gaz të transportuar me cisterna është ndalur pothuajse plotësisht. Presidenti Trump u përpoq të zbusë shqetësimet për një ndërprerje afatgjatë të tregut global të naftës, duke deklaruar se ushtria amerikane është e gatshme të mbrojë anijet që kalojnë përmes ngushticës dhe të ofrojë sigurim ndaj rrezikut politik “me çmim shumë të arsyeshëm”.
“Nëse është e nevojshme, Marina e Shteteve të Bashkuara do të nisë shoqërimin e cisternave përmes Ngushticës së Hormuzit sa më shpejt të jetë e mundur”, shkroi Trump në platformën e tij Truth Social. “Pavarësisht gjithçkaje, Shtetet e Bashkuara do të garantojnë rrjedhën e lirë të energjisë për botën.”
Nafta e papërpunuar Brent crude, standardi ndërkombëtar i referencës, ka shënuar rritje të fortë këtë javë, ndërsa investitorët përgatiten për ndërprerje të konsiderueshme të furnizimit. Pasi mbylli të martën në nivelin më të lartë që nga janari 2025, çmimi i saj u rrit edhe me 1.4% të mërkurën, duke arritur në 82.53 dollarë për fuçi.
Autoriteti britanik për operacionet tregtare detare njoftoi se kishte marrë raportime për incidente që prekën anije pranë Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Omanit të martën, në një klimë tensioni të shtuar për shkak të kërcënimeve ndaj mjeteve lundruese në rajon.
Sipas të dhënave të tregtimit para hapjes së bursës, edhe Wall Street pritej të hapte me rënie në Nju Jork. Trump njihet për monitorimin e afërt të performancës së tregjeve kryesore amerikane, duke i cilësuar shpesh rritjet si dëshmi të suksesit të administratës së tij.
“Jam disi i befasuar që reagimi i tregut ka qenë më i përmbajtur, duke pasur parasysh përmasën e zhvillimeve”, tha Solomon në një fjalim në Sidnej, duke theksuar se tregjet zakonisht reagojnë në mënyrë të kufizuar ndaj ngjarjeve gjeopolitike, përveç rasteve kur ato ndikojnë drejtpërdrejt në rritjen ekonomike.
“Mendoj se do të duhen disa javë që tregjet të përthithin plotësisht implikimet e asaj që ka ndodhur, si në afat të shkurtër ashtu edhe në afat të mesëm”, shtoi ai. “Nuk mund të spekuloj se si do të zhvillohen më tej ngjarjet.”