Kush garon në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të Kosovës?
Mbi 20 subjekte politike dhe tri koalicione do të garojnë zyrtarisht në zgjedhjet e parakohshme të 7 qershorit, me disa ndryshime të reja nga zgjedhje e deritanishme që sipas analistëve mund të kenë sado pak ndikim në rezultatin e përgjithshëm.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) njoftoi të premten se 22 subjekte politike dhe tri koalicione janë regjistruar deri në përfundim të afatit në mesnatën e së enjtes për pjesëmarrje në zgjedhjet e muajit të ardhshëm, të cilat vijnë si pasojë e shpërndarjes së Kuvendit nga dështimit për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit.
Partia në pushtet e kryeministrit në detyrë të Kosovës, Lëvizja Vetëvendosje e Albin Kurtit, do të garojë sërish në një koalicion me partitë Guxo, Alternativa dhe Partia Shqiptare Demokristiane.
Dhe, derisa pjesë e garës do të jetë edhe ish-presidentja Vjosa Osmani, e cila pritet të garojë në një listë me ish-partinë e vet, Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK), Partia Socialdemokrate (PSD) e përbërë kryesisht nga anëtarë të dikurshëm Vetëvendosjes, do të mungojë Nisma Socialdemokrate e Fatmir Limajt.
Belgzim Kamberi nga Instituti joqeveritar për Politika Sociale “Musine Kokalari”, në Prishtinë, thotë për Radion Evropa e Lirë se rikthimi i Osmanit në garë është lëvizja kryesore e këtyre zgjedhjeve.
“Koalicioni më përmbajtjesor apo më real në këto zgjedhje është ai mes Vjosa Osmanit dhe LDK-së. Kjo është ndoshta risia e këtyre zgjedhjeve, për shkak të historikut dhe fuqisë politike te Osmanit”, tha Kamberi.
Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, tregoi ditë më parë se është pajtuar me Osmanin për të garuar së bashku në këto zgjedhje, por marrëveshja e tyre duhet të miratohet formalisht nga kryesia e partisë të shtunën.
Osmani – e cila nuk arriti të zgjidhej presidente për një mandat të dytë në mungesë të mbështetjes në Kuvend pasi i mbaroi mandati në prill – vendosi t’i rikthehet garës zgjedhore dhe tashmë ka filluar të prezantojë para votuesve kandidatë të cilët pritet të jenë pjesë e listës së saj në bashkëpunim me LDK-në.
Me mbi 300.000 vota nga zgjedhjet e vitit 2021, Osmani ishte për një kohë personi më i votuar në Kosovë deri në zgjedhjet e vitit 2025 kur Kurti ia theu rekordin duke marrë rreth 400.000 vota.
Kamberi thekson se “thelbi i këtyre zgjedhjeve” është garimin i përbashkët i Osmanit me LDK-në.
“Gjithçka do varet nga efekti elektoral i Vjosa Osmanit, që realisht do duhej të forconte listën e LDK-së”, nënvizon ai.
Ndërkohë, Nisma, e cila dështoi ta kalojë pragun në zgjedhjet e kaluara në dhjetor, vendosi të mos garojë e vetme. Në zgjedhjet paraprake, Nisma kishe hyrë në Kuvend pasi kishte garuar në një koalicion me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës (AAK).
Në zgjedhjet e dhjetorit, Nisma i mori 15.189 vota, apo 1.59 për qind, larg pragun prej 5 për qind për të hyrë në Kuvend.
Thuhej se Limaj kishte bërë përpjekje për të bashkëpunuar me partinë më të madhe opozitare, Partia Demokratike e Kosovës (PDK), për të garuar në një listë të përbashkët më 7 qershor.
Derisa partia e tij nuk do të garojë, Limaj mund të garojë personalisht nëse arrin pajtueshmëri me ish-partinë e vet PDK për të qenë pjesë e listës së saj.
Subjektet politike dhe koalicionet kanë kohë deri më 12 maj për t’i dorëzuar online listën me emrat e kandidatëve për deputetë për certifikim të pjesëmarrjes në këto zgjedhje.
Kamberi thekson se ka “trysni brenda PDK-së” rreth përfshirjes apo jo të Limajt, i cili ishte larguar nga partia më 2013 për ta themeluar partinë e vet.
“Duket që ka dallime brenda partisë. Derisa një pjesë janë që të përfshihet Fatmir Limaj, pjesa tjetër nuk është”, tha Kamberi.
Kamberi beson se PDK-ja mund ta ndiejë trysninë për ta marrë Limajn në listën e vet, për shkak të bashkëpunimit mes Osmanit dh LDK-së në anën tjetër.
“Sepse votuesit, për shembull mund të thonë se, derisa Abdixhiku ka mundur ta kthejë Vjosa Osmanin më gjithë historikun e saj – pse nuk mundet PDK-ja”, thekson ai.
Ku mund të shkojnë votat e Nismës?
Kamberi parashikon se partia në pushtet e Kurtit do të përfitojë vota shtesë nga mungesa e Nismës në garë.
“Nga mospjesëmarrja e Nisma-s, natyrisht që përfiton pushteti, sepse megjithatë nëse konsiderojmë që Nisma do të kishte hyrë më PDK-në votat do shkonin tek ky subjekt, tash disa vota aq sa janë të Nisma-s ato shkrihen”, nënvizon ai.
Sipas tij, këtë drejtim dëmtohet “opozita në përgjithësi, por edhe PDK-ja në kuptimin e pastër elektoral.
Partia e Kurtit i fitoi dy palë zgjedhjet e vitit 2025, duke i marrë 42 për qind në ato të shkurtit dhe pastaj fitoi edhe më bindshëm në ato të dhjetorit, me mbi 51 për qind të votave.
Zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Kosovë do të mbahen më 7 qershor pasi vendi dështoi ta zgjedhë një president të ri për t’i shmangur ato.
Këto do të jenë zgjedhjet e treta parlamentare brenda 18 muajsh, pas atyre në shkurt dhe dhjetor 2025. /REL