Në enklavën spanjolle të Ceutës, një qytet me rreth 85 mijë banorë, që ndodhet, ashtu si “motra” e saj Melilla, në bregun verior afrikan të Mesdheut dhe është i rrethuar nga Maroku, me përjashtim të daljes në det, po përsëritet një skenar i ngjashëm me atë të majit 2021, kur brenda vetëm 48 orëve rreth 10 mijë emigrantë kaluan në mënyrë të paligjshme kufirin.
Sinjalet e para
Ditët e fundit autoritetet e Ceutës kishin ngritur alarmin, pasi ishte shtuar ndjeshëm numri i personave, kryesisht shtetas marokenë, por jo vetëm, që arrinin me not në plazhet e qytetit. Që të mërkurën e kaluar vlerësohej se, brenda një jave, mes 1.500 dhe 2.000 emigrantë kishin mbërritur në breg duke notuar, një shifër shumë më e lartë se kapaciteti i strukturave pritëse të enklavës, të cilat mund të strehojnë vetëm 500 persona.
Situata bëhej edhe më e vështirë, pasi shumë prej të sapoardhurve kishin nevojë për ndihmë mjekësore. Hyrja e paligjshme nga deti është jashtëzakonisht e rrezikshme dhe shpesh përfundon në tragjedi. Llogaritet se vetëm gjatë këtij viti të paktën 40 emigrantë kanë humbur jetën gjatë përpjekjes për të mbërritur në Ceuta. Vetëm në 24 orët e fundit janë konfirmuar 57 viktima.
Situata u përkeqësua ndjeshëm mëngjesin e së premtes, kur mijëra persona – kryesisht të rinj, shumë prej tyre të mitur, por edhe të rritur dhe familje të tëra me fëmijë – u grumbulluan në anën marokene të kufirit me Ceutën. Në orët e pasdites, sipas televizionit publik spanjoll TVE, radha e njerëzve që prisnin të shkonin drejt kufirit kishte arritur deri në 5 kilometra. Brenda 24 orësh, autoritetet spanjolle vlerësuan se rreth 50 mijë emigrantë kishin hyrë në Ceuta, duke e kthyer situatën në një krizë humanitare dhe sigurie.
Duke nisur nga ora 11:00, grupe emigrantësh filluan të hidhen masivisht në det për të kaluar me not skelën e vogël, e cila ndahet nga një gardh metalik që futet vetëm disa metra në ujë dhe shërben si kufi mes dy vendeve. Kur fluksi u bë edhe më i madh, shumë të tjerë nisën ta kalonin kufirin edhe nga toka, duke ecur përgjatë skelës nga ana marokene, duke anashkaluar gardhin në fundin e saj dhe më pas duke vazhduar rrugën në drejtim të kundërt, tashmë në territorin spanjoll.
Sapo dilnin në plazh, ku grumbulloheshin gjithnjë e më shumë jelekë shpëtimi dhe pendë noti, emigrantët – shumica zbathur, ndërsa disa të veshur me kostume neopreni – kontrollonin nëse telefoni i tyre celular, i mbrojtur në ndonjë mënyrë nga uji, vazhdonte të funksiononte. Më pas niseshin me hapa të shpejtë, madje disa edhe me vrap, drejt qendrës së qytetit.
Nuk mungonin skenat e festimeve. Shumë ngrinin dy gishtat në shenjën e fitores, të tjerë brohorisnin “Rroftë Spanja”. Disa gjunjëzoheshin për të puthur tokën, ndërsa të tjerë kërkonin ndihmë mjekësore për plagët dhe gërvishtjet e marra nga shkëmbinjtë. E gjithë kjo ndodhte nën vëzhgimin e forcave të rendit, të cilat, praktikisht të pafuqishme për të ndalur fluksin, kufizoheshin vetëm në koordinimin e ndihmës për ata që kishin nevojë.
Vendimi i Gjykatës
Më 8 korrik, Gjykata Supreme e Spanjës vendosi se nuk mund të zbatohet kthimi i menjëhershëm i personave që mbërrijnë me not në Ceuta dhe Melilla, nëse ata nuk kanë kaluar pengesa fizike të vendosura për mbrojtjen e kufirit.
Kjo nuk do të thotë se kush arrin me not fiton automatikisht të drejtën për të qëndruar në territorin spanjoll, por se dëbimi i tij mund të kryhet vetëm pas një procedure shumë më të gjatë dhe më komplekse.
Sipas disa analistëve, ky vendim mund të ketë shërbyer si nxitës për rritjen e përpjekjeve për emigrim të regjistruara ditët e fundit, një fenomen që më pas mori përmasa shumë më të mëdha gjatë mëngjesit të së premtes, për arsye që ende nuk janë sqaruar.
Kryetari i Bashkisë së Ceutës, Juan Jesús Vivas, i ka kërkuar qeverisë spanjolle të shpallë gjendjen e emergjencës kombëtare. Megjithatë, ekzekutivi ka deklaruar se presioni migrator nuk përbën arsye të mjaftueshme për të ndërmarrë një masë të tillë.
Nga ana tjetër, kryeministri Pedro Sánchez ka urdhëruar angazhimin e ushtrisë për të garantuar sigurinë e banorëve të Ceutës, të shqetësuar nga prania e mijëra të rinjve – që sipas gazetës El Mundo arrinin në rreth 20 mijë persona – të cilët enden nëpër qytet pa pasur një vend ku të strehohen.
Opozita ka sulmuar qeverinë, duke e akuzuar se nuk është në gjendje të menaxhojë emigracionin. Ndërkohë, lideri i partisë së ekstremit të djathtë Vox, Santiago Abascal, e ka cilësuar situatën si “një pushtim”.
Qeveria italiane ka përmendur mundësinë e mbylljes së hapësirës Schengen me Spanjën, një deklaratë që ka marrë jehonë të madhe në mediat spanjolle dhe ka bërë që ministri i Jashtëm i Spanjës, José Manuel Albares, të thërrasë ambasadorin italian në Madrid.
Ndërkohë, Komisioni Evropian ka ofruar mbështetjen e tij. “Jemi të gatshëm t’i ofrojmë Spanjës mbështetje shtesë financiare, si edhe ndihmë teknike dhe operacionale, përfshirë përmes Frontex-it”, Agjencisë Evropiane të Rojës Kufitare dhe Bregdetare.
Gjatë ditës së sotme, kryeministri Pedro Sánchez pritet të vizitojë Ceutën. Për qeverinë e tij, e cila prej muajsh ndodhet nën presion të madh, kjo krizë hap një tjetër front të vështirë për t’u përballuar.