Pas 13 vitesh pa pranuar asnjë anëtar të ri, Bashkimi Evropian po përballet me presion në rritje për të rifilluar procesin e zgjerimit, në një kohë kur sfidat gjeopolitike dhe konkurrenca mes fuqive të mëdha po e bëjnë këtë çështje gjithnjë e më strategjike.
Megjithëse Brukseli synon të projektojë unitet dhe siguri kolektive përballë zhvillimeve ndërkombëtare, brenda Bashkimit Evropian vijojnë debatet mbi gatishmërinë e bllokut për të mirëpritur vende të reja anëtare.
Liderët e vendeve kandidate kërkojnë përshpejtimin e procesit të anëtarësimit, ndërsa disa shtete anëtare shprehin rezerva lidhur me aftësinë e strukturave aktuale të BE-së dhe mbështetjen e opinionit publik për një zgjerim të ri.
Pas pushtimit rus të Ukrainës, zgjerimi i Bashkimit Evropian ka marrë një dimension të ri strategjik. Përveç aspektit politik dhe ekonomik, ai shihet tashmë edhe si një element kyç për forcimin e sigurisë dhe stabilitetit në kontinent, duke rikthyer shpresat për përparim pas një dekade ngadalësimi.
Mali i Zi konsiderohet aktualisht vendi më pranë anëtarësimit. Sipas institucioneve evropiane, Podgorica ka përmbushur më shumë se gjysmën e reformave të kërkuara dhe BE-ja ka nisur përgatitjet për hapat ligjorë të procesit të anëtarësimit, duke e përfshirë vendin edhe në planet financiare të bllokut.
Ndërkohë, Ukraina dhe Moldavia kanë hapur zyrtarisht negociatat e anëtarësimit, ndërsa Shqipëria ka vijuar përparimin në zbatimin e reformave të nevojshme për afrimin me Bashkimin Evropian.
Kryeministri Edi Rama, në një intervistë për Financial Times, u shpreh se Shqipëria ndodhet në një moment kyç në rrugëtimin e saj evropian.
“Ne kemi një rrugë të qartë drejt Bashkimit Evropian. Shqipëria është në momentin më të mirë në shumë aspekte”, deklaroi Rama.
Megjithatë, në disa vende kandidate po shtohen dyshimet nëse premtimet e Brukselit do të materializohen me anëtarësim të plotë. Debati për një model integrimi gradual është parë nga disa vende si rrezik për krijimin e një Bashkimi Evropian me nivele të ndryshme anëtarësimi.
Në Ballkanin Perëndimor, përveç Malit të Zi dhe Shqipërisë, vendet e tjera kandidate – Serbia, Maqedonia e Veriut, Bosnje-Hercegovina dhe Kosova – kanë shënuar ritëm më të ngadaltë në procesin e integrimit gjatë viteve të fundit.
Disa zyrtarë evropianë paralajmërojnë se ekziston ende një hendek mes deklaratave politike në favor të zgjerimit dhe progresit konkret në terren, pasi edhe vendet më të avancuara mund të jenë ende disa vite larg anëtarësimit të plotë. Megjithatë, brenda Bashkimit Evropian po shtohen zërat që kërkojnë një vendimmarrje më të qartë dhe një ritëm më të shpejtë të procesit të zgjerimit.